การแพทย์

-หลายคนเวลาไปตรวจสุขภาพประจำปี บางครั้งแพทย์จะตรวจเลือดดูระดับ วิตามิน D ซึ่งคนส่วนใหญ่ ในสังคมเมือง มักจะมีระดับที่ต่ำ หรือ เรียกได้ว่าขาดวิตามิน D จนบางครั้ง แพทย์ให้กินวิตามินเสริม -เราทราบว่า วิตามิน D ร่างกาย (ผิวหนัง) สร้างเองได้ จากการได้รับแสงแดด ซึ่งเรียนกันมาตั้งแต่เด็ก และ เราเอง ก็รู้สึกว่า เราก็ได้รับแดด ไม่น้อยนะ ทำไม เราจึงขาดวิตามิน D … บางคน อาจจะบอกว่า ปัจจุบัน คนทำงานในสำนักงาน เสียมาก เข้าที่ทำงานแต่เช้า ออกจากที่ทำงานก็ ค่ำแล้ว ก็ไม่ค่อยได้โดนแดด .. แต่อีกสาเหตุหนึ่ง ที่เราอาจจะคาดไม่ถึง คือ ถึงแม้เราจะไปทำงานกลางแดด หรือ เจอแดดบ่อยๆ แต่ เราก็ทาครีมกันแดด ด้วย เพื่อไม่ให้ผิวคล้ำ ไม่ให้เป็นผื่นแพ้แดด และ การทาครีมกันแดด เราก็ทากันจนเป็นเรื่องปกติ หมอผิวหนัง ก็ยังแนะนำให้ทาครีมกันแดด […]

-ไม่รู้ว่าเราเคยสังเกต หรือเปล่าว่า เวลาอยู่ใกล้ผู้สูงอายุ บางคน จะได้กลิ่นที่เฉพาะ หรือ บางคนเรียกว่า “กลิ่นคนแก่” … แต่ก็ไม่ได้มีกลิ่นนี้ทุกคนนะครับ … กลิ่นนี้ สำหรับบางคนให้ความรู้สึกดี อบอุ่น แต่สำหรับบางคนก็ไม่ชอบ … มีคนถึงกับคิดว่า กลิ่นเหล่านี้ เกิดเพราะ คนสูงอายุไม่ค่อยได้อาบน้ำ หรือ ทำความสะอาดร่างกายไม่ดีพอ ซึ่งไม่จริงนะครับ ไม่เกี่ยวกัน ไม่ใช่ว่า สกปรก มีเชื้อโรค เลยมีกลิ่นคนแก่นะครับ -กลิ่นคนแก่ พบได้ตั้งแต่ อายุ 40 ปีขึ้นไป มีการศึกษาพบว่า เป็นกลิ่นของสารเคมี ที่ชื่อว่า 2-Nonenal  ซึ่งหากมีความเข้มข้นมากขึ้น จะได้กลิ่นชัดเจน และ อยู่นานขึ้น มีข้อสมมุติฐานว่า สาร 2-Nonenal หรือ กลิ่นคนแก่นี้ เกิดจาก กรดไขมันที่ผิวหนัง ทำปฏิกิริยา oxidation กับ ออกซิเจนในอากาศ เกิดเป็นสารดังกล่าว ซึ่งในคนสูงอายุ สารที่ยับยั้งปฏิกิริยา

-ในพิธีกรรม ประเพณีต่างๆ จะสังเกต ว่า มีทั้งการจุดธูป (กลิ่นหอม)  และ ในการรดน้ำขอพร ก็จะใช้น้ำอบ น้ำปรุง ที่มีกลิ่นหอมเสมอ … จนกระทั่ง ผมได้ยินคำถามจาก ผู้ที่ไปขอน้ำมนต์ตามวัดต่างๆ ว่า ทำไมไม่เห็นมีกลิ่นเลย .. มาลองหาความรู้กันครับ ว่า ทำไม ถึงต้องใช้กลิ่นธูป และ น้ำอบ –การรับรู้กลิ่น และ จำกลิ่นได้ ตลอดจนความรู้สึกเมื่อได้สัมผัสกลิ่นต่างๆ จะเกิดผลแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละคน … เวลาได้กลิ่นเดียวกัน บางคนบอกว่า หอม อีกคนบอกว่าเหม็น บางคนก็รู้สึกเศร้า บางคนก็หวาดกลัว ซึ่ง กลิ่นที่แต่ละคนได้รับรู้ หรือ จำได้นั้น สัมพันธ์กับ ภาพจำ หรือ ความจำของเหตุการณ์ต่างๆเป็นอย่างมาก ทั้งนี้ เพราะ กลิ่น เป็นการรับรู้ ที่ดึกดำบรรพ ที่สุดของสัตว์ จะเห็นว่า แมลง ถึงแม้จะมองเห็นอะไรไม่ค่อยชัด แต่ ก็รับรู้กลิ่นได้ไว

-ในวรรณกรรมเรื่อง สามก๊ก ที่มีตัวละครมากมาย หนึ่งในตัวเอกของเรื่อง คือ โจโฉ ซึ่ง เป็นคนมีฝีมือ มีอำนาจ รวมรวมไพร่พล จนเป็น วุยก๊ก … ในประวัติมีการเขียนไว้หลายตอน ว่า โจโฉมีโรคประจำตัวที่รุนแรง คือ มีอาการปวดศีรษะ รุนแรง ปวดมากจนถึง บางครั้งคลุ้มคลั่ง แต่เมื่อได้รับการฝังเข็มจาก หมอฮัวโต๋ ก็ดีขึ้น แต่ไม่หาย … จึงมีการสันนิษฐาน ถึงโรคทางการแพทย์ต่างๆ ว่าจะป่วยเป็นโรคอะไรใ เช่น เนื้องอกในสมอง (เคยมีคำแนะนำจากหมอฮัวโต๋ ให้ผ่าสมอง แต่ไม่ได้ทำ) โรคอาการปวดจากเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 (Trigeminal neuralgia) ซึ่งเป็นโรคที่มีอาการปวดศีรษะรุนแรง ปวดหัวครึ่งซีก ตั้งแต่ตา โหนกแก้ม จนถึงกราม ตามบริเวณที่เส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 ครอบคลุมฯลฯ … แต่ เนื่องจากเป็นเรื่องในวรรณกรรม และ ประวัติศาสตร์ จึงไม่มีคำเฉลยทางการแพทย์ ว่า อาการปวดศีรษะของ โจโฉ

-เราเห็นคนเวลา เหนื่อย เพลีย ต้องถอนหายใจยาวๆ แล้ว รู้สึกโล่ง สบายขึ้น … เห็นเวลาฝึกทำสมาธิ ก็สอนในตามลมหายใจ สูดหายใจลึกๆ เข้าออก ช้าๆ .. เวลาอยากจะนอนหลับ ก็ให้ฝึก หายใจ ลึกๆ ยาวๆ … การหายใจแบบนี้ มีผลทางสรีรวิทยา ที่อธิบายทางการแพทย์ได้ไหมครับ -ในการหายใจปกติ เราจะหายใจ ตื้น ความถี่คงที่ประมาณ 15-20 ครั้งต่อนาที ซึ่งภาวะดังกล่าว อากาศที่เราสูดหายใจเข้าไป จะดันถุงลมส่วนใหญ่ ให้พองออก และ มีพื้นที่แลกเปลี่ยน ออกซิเจน และ คาร์บอนไดออกไซด์ กับก๊าซที่อยู่ในกระแสเลือด ส่งผ่านเม็ดเลือดแดงเพื่อให้เซลล์ต่างๆของร่างกายนำไปใช้ แต่การหายใจแบบ คงที่เช่นนี้ ถุงลมบางส่วนที่มีลมเข้าไปน้อย จะแฟบลง ทำให้ เราใช้ถุงลมไม่ทั่วทุกส่วน มีบางส่วนโป่ง บางส่วนแฟบ และ หากปล่อยไว้นานๆ การแลกเปลี่ยนก๊าซจะไม่ค่อยมีประสิทธิภาพ จนบางทีก็ทำให้ต้องหายใจถี่ขึ้น เร็วขึ้น ซึ่ง ถ้า

-ปัญหาเรื่องนอนไม่หลับ เป็นปัญหาด้านสุขภาพที่รุนแรงในบางคน ซึ่ง มีผลเสียระยะยาว ค่อนข้างมาก ทั้ง โรคประจำตัว และ ภาวะจิตใจซึมเศร้า … มีความพยายาม ให้นอนหลับสารพัดวิธี รวมถึงการใช้ยา นอนหลับ แต่ยานอนหลับอาจจะเกิดผลเสีย คือ ต้องใช้ยาตลอด และ อาจจะต้องใช้มากขึ้น –ทหาร ที่ปฏิบัติการในสนามรบ ต้องเจอกับ ความเครียดมากมาย ในการประจำการและ การรบ รวมถึง อาจจะเจอกับเหตุการณ์เสะเทือนขวัญ ทำให้ คิดวนเวียน และ เป็นแผลในใจ ที่เรียกว่า post-traumatic stress disorder (PTSD) แม้กลับจากสงครามแล้ว ก็ยังเครียด นอนไม่หลับเป็นเวลาหลายปี … ในระหว่างปฏิบัติงานในแนวหน้าของการสู้รบ ก็ต้องการการพักผ่อน เพื่อปฏิบัติงานต่อ การนอนให้หลับจึงเป็นเรืองสำคัญ ทั้งนี้ เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นในคนที่ต้องขึ้นเวร ไม่ว่าจะเป็น นักบิน คนขับรถ พยาบาล แพทย์ ฯลฯ ในกองทัพ จึงมีการคิดค้น วิธีการช่วยให้ทหาร

-ถ้าสังเกต เวลาคนปอกผลไม้ ไม่ว่าจะปอกแอปเปิล ปอกมะม่วง คนที่ถือมีดปอกผลไม้ จะมีเทคนิค ที่ต่างกัน … ฝรั่งนิยมถือมีด และ ปอกเข้าหาตัว ส่วนคนไทย นิยมปอกออกจากตัว … แล้ววิธีไหนดีกว่ากัน ถนัดกว่ากันครับ -เรื่องนี้ น่าจะมีเรื่องต้องคิด หลายมิติครับ หากสังเกต ดูจะพบว่า เวลาปอกผลไม้ จะมีการขยับข้อมือ มีทั้ง การดัน ไถ ข้อมือ ออกไปหรือเข้าหาตัวตรงๆ และ บางครั้ง ผลไม้ที่มีความโค้ง จะต้องมีการบิดข้อมือไปด้วย จึงขออนุญาต อธิบายข้อดีข้อเสีย ของการปอกผลไม้ทั้ง 2 แบบ แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนการเคลื่อนไหวดันข้อมืออกไปหรือเข้ามาตรงๆ และ การบิดข้อมือครับ -เวลาดันข้อมือออกไปตรงๆ หรือเข้ามาตรงๆ กล้ามเนื้อในฝ่ามือ จะเกร็ง จับมีดให้มั่น ไม่ขยับ ใช้การเคลื่อนข้อศอก และ แขน การออกแรง ไม่ว่า

–การกลืนอาหารและกลืนน้ำ เป็นเรื่องที่ร่างกายทำงานแบบอัตโนมัติ จนบางครั้ง เราก็ไม่รู้สึกตัว ว่าเรากลืนอาหารหรือน้ำเข้าไปได้ยังไง… เราจะเริ่มรู้สึก และ สนใจ เมื่อร่างกายของเราทำงานได้ไม่ปกติ มาดูกันครับ ว่า ที่เรา กลืน กันอยู่ทุกวันนี้ ส่วนต่างๆของร่างกายทำงานร่วมกันอย่างไรบ้าง และ เกิดการสำลักได้อย่างไร -การกลืนอาหาร แบ่งเป็น 2 ระยะ ระยะแรก เป็นระยะที่เราตั้งใจ ควบคุมได้ และระยะที่ 2 เป็นระยะที่อัตโนมัติ ไม่ต้องควบคุม และ อยู่นอกเหนือการควบคุม คือ เราสั่งให้เริ่ม หรือหยุดกลางคันไม่ได้ สมองจะจัดการเองทุกอย่าง  และ ในระยะที่ 2 ที่เป็นระบบอัตโนมัติ ยังแบ่งเป็น 2 ส่วนคือ ส่วนที่เกิดขึ้นในลำคอ และ ส่วนที่อยู่ที่หลอดอาหารและกระเพาะ.. มาดูกันครับ ว่า ผู้เล่น หรือ ตัวแสดงของเรามีใคร และ ทำอะไรกันบ้างครับ -ข้อควรรู้พื้นฐาน คือ การสูดหายใจ เข้า-ออก

-เด็กๆ ไม่ชอบกินผัก แต่ผู้ใหญ่มักจะบอกให้กิน ยิ่งอายุเยอะ ยิ่งรู้สึกว่ากินผักดี เป็นความรู้สึกตามธรรมชาติ … มีการศึกษา ถึงข้อดีของการกินผัก ผลไม้ หรือ อาหารที่มีกากไย (fiber) -อาหารที่มีกากไย มี 2 กลุ่มใหญ่ๆ กลุ่มแรกคือ ย่อยง่าย และ กลุ่มที่ 2 คือ ย่อยยาก .. กลุ่มย่อยง่าย เราเองก็กินอยู่ทุกวันโดยไม่รู้ตัว เช่น ช้าวกล้อง ข้าวโอ๊ต ข้าวโพด กลุ่มนี้มีส่วนที่เป็นกากไยน้อย ดูดซึมได้ไม่ยาก แต่ จะย่อยสลายยากกว่าแป้ง และ น้ำตาล เล็กน้อย ซึ่งก็ยังมีประโยชน์ ที่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือด หลังมื้ออาหารไม่สูงขึ้นเร็วเกินไป ทำให้ความเสี่ยงต่อการเป็นเบาหวานน้อยลง … แต่ ที่เราพูดกันเกี่ยวกับการกินผัก คือ ผัก ผลไม้ ที่ย่อยยากขึ้น มีส่วนประกอบที่เป็น cellulose หรือ ผนังเซลล์ของพืช ซึ่ง จับกันแน่น

-เราอาจจะไม่เคยคิดเลยว่า ในชีวิตนี้ เราจะต้องฝากชีวิตไว้กับคนอื่น แต่ในความจริง มี อาชีพ อยู่ 2 อาชีพ ที่เราจะฝากชีวิตไว้กับเขา คือ วิสัญญีแพทย์ และ นักบิน -การที่เราพูดว่า  ต้องฝากชีวิตไว้ เพราะว่าขณะที่เราได้รับการวางยาสลบ โดยวิสัญญีแพทย์ ร่างกายของเราจะไม่สามารถช่วยตัวเองได้ ระบบต่างๆ ไม่ว่า การหายใจ การควบคุมอัตโนมัติหลายอย่าง หรือ แม้แต่ ถ้าหากต้องผ่าตัดหัวใจ การทำงานของหัวใจ ก็จะหยุดไปด้วย ดังนั้น การที่เรายังมีชีวิตอยู่ได้จนฟื้นจากยาสลบ จะอยู่ภายใต้ดการดูแลของวิสัญญีแพทย์ 100% ร่างกายเราไม่สามารถ ทำอะไรได้เลยครับ … สำหรับกรณีของนักบินก็เหมือนกัน การที่เรานั่งอยู่บนเครื่องบิน ทุกอย่างอยู่ภายใต้การกำกับ และ ควบคุมโดยนักบิน เราไม่สามารถ ทำอะไรได้เลย จะออกจากเครื่องบินก็ไม่ได้ เพราะ อยู่กลางอากาศ หากนักบินไม่สามารถ ควบคุมเครื่องบินได้ เรา ก็รับผลต่างๆที่จะเกิดขึ้นตามนั้น -ดังนั้น จะเห็นว่า ทั่ง 2 อาชีพนี้ จำเป็นต้องมีความรับผิดชอบสูง