admin

-มีบางคน มาเล่าให้ฟังว่า มักจะ ชานิ้วนาง และ นิ้วก้อย ทั้งฝ่ามือ และ หลังมือ… เกิดจากอะไร และ รักษายังไง -ขอเริ่มอธิบาย เกี่ยวกับการชา ของนิ้วนางและ นิ้วก้อย ซึ่งทางการแพทย์ทราบดีว่า เป็นบริเวณผิวหนังที่เลี้ยงหรือ ภายใต้การกำกับของ เส้นประสาท ulnar ซึ่งเส้นประสาทนี้ มีทั้งส่วนของการรับรู้ความรู้สึก แล การสั่งการกล้ามเนื้อ หากเส้นประสาทนี้ถูกกดเบียด ก็จะทำให้รู้สึกชา หรือ รับสัมผัส ได้น้อยกว่าปกติ โดยจุดที่เส้นประสาทถูกกดเบียด เป็นได้หลายระดับตั้งแต่ ต้นคอ ข้อศอก ท่อนแขน จนถึงใกล้ข้อมือ ซึ่งทำให้ บริเวณที่มีอาการชา มากน้อย กว้างขวางต่างกัน … หลาย คน อาจจะเคย มีอาการชา หรือ เสียง คล้ายๆกันแบบนี้ เวลา ข้อศอกกระแทกกับของแข็ง (เช่น โต๊ะ ตู้) จะชาไปจนถึงนิ้วนาง และ

-ทุกวันนี้ การตรวจร่างกายประจำปี หรือ เช็คอัพ (check up) เป็นเรื่องที่คนทำกันเป็นประจำ เพราะ เป็นการลดความเสี่ยง หากพบสิ่งผิดปกติจะได้ดูแล แก้ไข กันแต่เนิ่น ๆ  ไม่รอจนสายเกินไป -หลายครั้งที่ตรวจ อัลตราซาวด์ หรือ CT scan ช่องท้อง และ มีรายงานว่า พบจุดที่ตับ เมื่อเห็นผลการตรวจ ก็มักจะตกใจกลัวเป็นมะเร็ง แต่ทางการแพทย์ ตุ่มหรือ จุดที่ตับ ที่พบบ่อยกว่ามะเร็ง คือ กลุ่มของเส้นเลือด หรือ เส้นเลือดขอด (Hemangioma) ซึ่งพบได้บ่อยถึง 2-5% โดยที่เจ้าตัวไม่มีอาการ และรายงานในการขัณสูตรศพผู้เสียชีวิติจากเหตุอื่น อาจพบสูงถึง 20% ขณะที่ มะเร็งตับ จะพบเพียง 7-9  ในประชาการ 1 แสนคน หรือ ไม่ถึง 0.01% เส้นเลือดขอด พบบ่อยกว่า 200-500 เท่าตัว -เส้นเลือดขอดในตับ

-ในปัจจุบัน ยาเคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และ ยาภูมิคุ้มกันบำบัด ได้ผลดีมาก สามารถทำให้ เซลล์มะเร็งตาย เป็นจำนวนมาก และ มีสัดส่วน หรือ เปอร์เซ็นต์ ที่หลังจากให้ยาแล้ว พบว่า ก้อนมะเร็งที่เคยตรวจพบ ยุบหายจนไม่เห็นก้อน (clinical complete response : cCR) และ ผู้ป่วยหลายราย เมื่อตัดเนื้อเยื่อบริเวณที่เคยมีก้อนมะเร็งอยู่มาตรวจ ก็ไม่พบเซลล์มจึะเร็งเหลือ (pathological complete response : pCR) พบแต่ร่องรอยการอักเสบหลังเซลล์ตายแล้วเท่านั้น ซึ่งเป็นเรื่องที่น่ายินดีอย่างยิ่ง ในการรักษาโรคมะเร็ง นอกจากนี้ ในคนไข้กลุ่มนี้ พบว่า อัตราการหายจากโรคสูงกว่าคนที่เป็นมะเร็งทั่วไป -จึงเกิดคำถามว่า ในเมื่อก้อนมะเร็งยุบจนหมดแล้ว ให้ยาอย่างเดียว โดยไม่ต้องผ่าตัดได้ไหม นับเป็นความท้าทายทางการแพทย์ในยุคนี้ เพราะอย่างไรก็ดี การผ่าตัต ก็ทำให้เกิดความสูญเสียเนื้อเยื่อบางส่วน เป็นลักษณะ ความพิการแบบหนึ่ง -จากการรวบรวมผลการศึกษา พบว่า หลายมะเร็งก็ไม่สามารถประเมินความแตกต่างได้ เช่น มะเร็งกระเพาะอาหาร มะเร็งหลอดอาหาร มะเร็งปอด

–การรรักษามะเร็งในปัจจุบัน มีความก้าวหน้าไปอย่างมาก เลยไปจาก การผ่าตัด การฉายรังสี และ เคมีบำบัด ในช่วง 10 กว่าปีมานี้ การรักษาด้วยยามุ่งเป้ามีความก้าวหน้าอย่างมาก เพราะ เรารู้จักเซลล์มะเร็งดีขึ้น ขณะเดียวกัน ก็มีการรักษาอีกกลุ่มหนึ่ง ที่กำลังมาแรง คือ การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด -ในรายงานทางการแพทย์ยุคก่อน เคยมีรายงาน คนไข้ เป็นบางราย (case report) ที่อาจพบมะเร็ง หาย ไป หลังจากได้รับการ ปลูกฝี หรือ ฉีดวัคซีน แต่ ทางการแพทย์ยังไม่พบกลไกการรักษาที่แท้จริง ทำให้ ไม่สามารถนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการรักษาได้ … แต่ ปัจจุบัน มีความเข้าใจเซลล์มะเร็ง ในระดับเซลล์มากขึ้น รู้กลไกที่เซลล์มะเร็ง หลบหนีการตรวจจับ และ การทำลายจากเซลล์เม็ดเลือดขาว ทำให้ ในปัจจุบันมีการ ปรับปรุงระบบภูมิคุ้มกัน ให้ร่างกายสามารถรู้จักเซลล์มะเร็ง และ ทำลายเซลล์ได้ และ หนึ่งในนั้น คือ วิธีการที่เรียกว่า การใช้

-ในยุคแรกของการรักษามะเร็ง เกือบทุกชนิด เน้นที่การผ่าตัด คือ พยายามตัดก้อนมะเร็งออกจากร่างกายของเรา  แต่ต่อมาพบว่า แม้ตัดมะเร็งออกไปแล้ว ก็ยังอาจจะมีมะเร็งกลับมาเป็นซ้ำได้ เพราะว่า อาจจะมีเซลล์มะเร็งบางส่วน เล็ดลอดไปตามท่อน้ำเหลือง หรือ กระแสเลือด ไปซ่อนตัว และ เติบโตที่อวัยวะอื่นไกลออกไป ที่ไม่ใช่อวัยวะต้นทาง เช่น แพร่กระจายไป ปอด ไปตับ ฯลฯ จึงเป็นที่มาของการให้ยาเคมีบำบัด ซึ่งใช้กันอยู่ในปัจจุบัน เพื่อทำลายเซลล์มะเร็ง ที่เล็ดลอดออกไป –การให้ยาเคมีบำบัดในยุคแรก จะเป็นการให้ยาหลังการผ่าตัด ที่เรียกว่า adjuvant chemotherapy หรือเป็นการรักษาเสริม ซึ่งการให้ยาอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นยากินต้านฮอร์โมนในมะเร็งเต้านม ยามุ่งเป้า ล้วนแต่ ให้หลังการผ่าตัดเสร็จสิ้นแล้วทั้งนั้น ทั้งนี้เพราะว่า ในการผ่าตัด เราจะได้ข้อมูลเกี่ยวกับมะเร็งที่ผู้ป่วยเป็นว่าอยู่ในระยะไหน คุ้มหรือไม่กับการให้การรักษาเสริม (การรักษาเสริม ก็มีผลข้างเคียง มีข้อเสีย) ดังนั้น หากประโยชน์ที่เกิดขึ้น ไม่คุ้มกัน ก็ไม่ต้องให้ เฝ้าดูดีกว่า เกิดเรื่องเมื่อไหร่ค่อยมาว่ากัน -ในระยะประมาณ 40-50 ปีที่ผ่านมา เริ่มมีการให้ยาเคมีบำบัด ก่อนการผ่าตัด

-เวลารู้ว่าเป็นมะเร็ง สิ่งหนึ่งที่ผู้ป่วยอยากรู้ คือ เรามีโอกาสรักษาหายได้มากน้อยแค่ไหน … แล้วคุณหมอรู้ได้ยังไง แม่นยำแค่ไหน เพราะบางที คุณหมอบอกว่าอยู่ได้ 6 เดือน บางคนอยู่ได้ 2 ปี บางคน หมอบอกว่า อยู่ได้เกิน 10 ปี –โอกาสรักษาหาย ขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัยหลัก คือ ตัวโรค ตัวผู้ป่วย และ วิทยาการในการรักษา –ปัจจัยเรื่อง ตัวโรค เป็นปัจจัยสำคัญ คือ ถ้า โรคยังเป็นน้อย โอกาสรักษาหายก็สูง และ เซลล์มะเร็งไม่ดุ โอกาสรักษาหายก็สูง …. ทางการแพทย์ แบ่งโรคว่า เป็นมากเป็นน้อยด้วยการแบ่งเป็นระยะของโรค (Staging) ซึ่งดูจากปัจจัยด้าน ขนาดก้อนของมะเร็ง (T) การกระจายตัวของโรคไปที่ต่อมน้ำเหลือง (N) และ การกระจายของโรคไปที่อวัยวะอื่นๆ (M) นำ ทั้ง 3 ปัจจัยมาคำนวณ

-หลายคนเวลาป่วยหรือรู้ตัวว่าเป็นมะเร็ง มักจะถามแพทย์ว่า เป็นเพราะอะไร อะไรที่ทำให้เขาเป็นมะเร็ง และ แพทย์ส่วนใหญ่ ก็จะตอบว่า มันเป็นเอง -มะเร็งบางอย่าง เราก็รู้สาเหตุ แต่บางอย่างก็ไม่รู้สาเหตุ แต่ ในสาเหตุที่รู้ คนที่มีเหตุดังกล่าว ก็ไม่ได้เป็นมะเร็งทุกคน อย่างเช่น เรารู้ว่า บุหรี่ทำให้เป็นมะเร็งปอด และ มะเร็งข่องปากและทางเดินอาหาร แต่คนที่สูบบุหรี่ ก็ไม่ได้เป็นมะเร็งทุกคน และ คนไม่สูบบุหรี่ บางคนก็เป็นมะเร็งปอด … เรารู้ว่า เชื้อไวรัสทำให้เป็นมะเร็ง เช่น ไวรัสตับอักเสบ บี และ ซี ทำให้เป็นมะเร็งตับ ไวรัส HPV (เริม) ทำให้เป็นมะเร็งปากมดลูก แต่ ทุกคนที่ติดไวรัส ก็ไม่ได้เป็นมะเร็ง และ บางคนที่ไม่ได้ติดไวรัส ก็เป็นมะเร็งได้ -เดี๋ยวนี้มีการตรวจพันธุกรรม ทำให้รู้ความเสี่ยงการเป็นมะเร็งเต้านม และมะเร็งอื่นๆ แต่ ทุกคนที่มีพันธุกรรมผิดปกติ ก็ไม่ได้เป็นมะเร็ง และทุกคนที่เป็นมะเร็งเต้านม ก็ไม่จำเป็นต้องมีพันธุกรรมผิดปกติ -สุดท้าย หมอเลยตอบว่า มันเป็นเอง

-อาการปวดจากเอว ร้าวลงสะโพก ลงขา ปวดรุนแรงมาก ทุกครั้งที่ยกขาขึ้น ที่เรียกว่า Sciatica เป็นอาการที่หลายคนเป็น และ บ่อยครั้งที่ถูกวินิจฉัยว่า เป็น หมอนรองกระดูกทับเส้น ทั้งๆ จริงๆ แล้ว อาจจะไม่ได้ เกิดจาก หมอนรองกระดูกเลย -อาการนี้ เป็น อาการที่แพทย์แผนไทย รู้จักมานาน จนมีการเรียกจุดของกล้ามเนื้อต้นเหตุ Pyriformis ว่า เป็น จุด สลักเพชร เป็นจุดที่อยู่ขอบกระดูกกระเบนเหน็บ (Sacrum) กับ หัวกระดูกต้นขา (Head of Femur,  greater trochanter) เป็นกล้ามเนื้อรูป 3 เหลี่ยมขนาดเล็ก  เรียวชี้ออกจากตรงกลางไปทางสะโพก ด้านต้นขา เล็กกว่า 3 นิ้วมือ แต่ว่าทำงานหนักมาก จะคอยดึงกระดูกต้นขา ให้อยู่ในมุมที่เหมาะสมสำหรับการเคลื่อนไหว คล้ายๆ ตัวปรับมุมปรับทิศ หรือ ลูกหมาก ปีกนกของล้อรถยนต์ -กล้ามเนื้อ Pyriformis

-โรค หรือ ภาวะ หมอนรองกระดูกทับเส้น(ประสาท) หรือ Sciatica เป็นภาวะที่ คนไข้ ได้ยินหมอ เรียกขานแบบนั้น กันมานาน และ เป็นที่ได้ยินได้รู้จักกันแพร่หลาย … อาการที่ชัด คือ ปวดร้าวจากเอว ลง สะโพก ลงไปถึงปลายเท้า และ จะเป็นมากขึ้น เวลา ยกขาขึ้นเหยียดตรง สูงจากแนวราบเกิน 15 องคา อาการจะปวดมากจนทนไม่ได้… ที่เรียกชื่อทางภาษาอังกฤษ ว่า Sciatica ก็คือ อาการของเส้นประสาทขนาดใหญ่ ที่ไปเลี้ยงที่ ขาทั้งข้าง มีชื่อว่า Sciatic nerve หรือเส้นประสาท Sciatic … อาการของ หมอนรองกระดูกทับเส้นฯ ก็คือ ทับเส้นประสาท Sciatic นั่นเอง –ธรรมชาติ ของร่างกาย สร้างให้ ทางเดิน หรือ ทางเชื่อมของเส้นประสาท จากไขสันหลัง ไปจนถึงปลายเท้า

-เนื่องในวันจัดงาน Quality Fair ประจำปีของศิริราช ในปีนี้ เลยอยากแขร์ ข้อคิดบางอย่างเกี่ยวกับการทำงาน -ระบบราชการ หรือ หน่วยงานหลายหน่วยงาน มีการพูดถึง KPI ตั้งค่า KPI และ ทำเป้า … หลายคนทำไปตามหน้าที่ ทำให้เสร็จๆ ทำให้จบๆ หรือทำไปวันๆ ทำซ้ำๆ อย่างนั้นทุกปี เพราะ เคยทำมาอย่างไร ปีนี้ ก็จัดให้มีงาน ได้ทำ โดยบางทีลืมคิดไปว่าทำไปแล้วจะได้อะไร … แค่ได้ทำ จนมีคน พูดถึงว่า มีงบฯ จัด event มากมาย -ในเชิงบริหาร และ การดำเนินไปของการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ทุกเรื่อง ทุกอย่าง แนวคิดเรื่อง Input Process Output Outcome Impact ยังคงใช้ได้เสมอ และ เป็นความจริงเสมอ เพราะ ทุกอย่าง เป็นผลของการกระทำ (กรรม)