การแพทย์

-มีการโฆษณา ยา และ อาหารเสริม ที่บอกว่า ใช้รักษาไขมันพอกตับ เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นมะเร็งตับ … เป็นการกล่าวอ้าง ที่อาจทำให้คนเข้าใจผิดครับ -ที่จริงไขมันพอกตับ ไม่ได้เป็นสาเหตุให้เกิดโรคมะเร็งครับ แต่เป็นขั้นตอนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ตับ ที่จะมีมะเร็งเกิดขึ้นหรือไม่เป็นมะเร็งก็ได้… ขอยกตัวอย่างง่ายๆ ให้ลองเทียบดูนะครับ ….แก้วน้ำที่อุณหภูมิปกติ เวลาใส่น้ำแข็งเข้าไปในแก้ว เติมน้ำเข้าไป เราจะได้น้ำเย็นๆ ไว้ดื่ม ขณะเดียวกัน เราเอามือจับที่ข้างแก้ว เราก็รู้สึกได้ว่า แก้วนั้น เย็น การเจอว่าแก้วน้ำเย็น ไม่ได้แปลว่า แก้วทำให้น้ำในแก้วเย็น แต่เป็นน้ำแข็งต่างหากที่ทำให้น้ำในแก้วเย็น … เราจับที่ข้างแก้ว แล้วพบว่า แก้วเย็น ก็อนุมาน ได้ว่า น้ำในแก้วจะเย็น … ไขมันพอกตับ ก็เหมือนกันครับ มีเหตุที่ทำให้ตับเกิดการเปลี่ยนแปลง เป็นขั้นเป็นตอน เสียหายเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เช่น เป็นไวรัสตับอักเสบ และตับเริ่มเสียหาย จะพบไขมันพอกตับ ต่อมาเสียหายเพิ่มขึ้น จนกลายเป็นตับแข็ง และ กลายเป็นมะเร็ง … ในระหว่างที่ตับเสียหาย เราจะพบปรากฏการณ์ ไขมันพอกตับ […]

– เด็กโง่ ทำไมกินแต่เลือด ไม่กินเนื้อหมู เซี่ยงจี๊” ได้ยินคำพูดแบบนี้ที่ผู้ใหญ่บอกเด็กเวลา กินต้มเลือดหมู เครื่องใน เพราะคิดว่า เลือดเป็นของราคาถูก … เข้าใจผิดนะครับ …“ก็เลยอยากนำเรื่องทางวิชาการมาเล่าสู่กันฟัง -ที่จริง เด็ก ที่กินเลือด เขาฉลาดนะครับ เขารู้ว่า ร่างกายต้องการอะไร … แม้แต่ องค์การอนามัยโลก ก็ยังแนะนำ ให้ป้องกันภาวะขาดธาตุเหล็ก ในทารก และ เด็ก …ทั้งนี้ เพราะว่า ธาตุเหล็ก มีส่วนสำคัญมากอย่างหนึ่งในการทำงานของสมองและ ระบบประสาท ทั้งในด้าน การพัฒนา ในวัยเด็ก และ การทำงานประสานงานต่อเนื่องในวัยผู้ใหญ่ … คนที่ขาดธาตุเหล็กมักมีอากการ คิดช้า ออกไปทางซึมๆ ดังนั้น การให้ได้รับธาตุเหล็กในอาหารที่เพียงพอ จึงมีความจำเป็นครับ … มาดูผลการศึกษากันครับ -มีการศึกษา ในลูกลิง วัย 2-4 เดือน จำนวน 41 ตัว เจาะเลือดดูว่า

-เจอคุณแม่มือใหม่ ลูกวัย 5 เดือน มาตรวจ ด้วยการเจ็บเต้านม และ คลำพบก้อนที่เต้านมข้างขวา ด้านบนใกล้รักแร้ เป็นมาหลายวันแล้วไม่หาย ตรวจดูแล้ว ไม่พบอาการอักเสบ (ไม่มีอาการ อาการแสดง ปวด บวม แดงร้อน) ก้อนที่คลำได้ไม่ชัดเจน เป็นปื้นประมาณ 3-4 ซม…. นี่ไม่ใช่เหตุการณ์ที่พบครั้งแรก แต่ เจอได้บ่อยพอสมควร และ หลายคน ก็ไม่รู้สาเหตุ และ แนะนำการปฏิบัติตัว หรือ รักษา ไม่ถูกต้อง -เมื่อคลอดบุตร ก่อนออกจาก รพ คุณแม่ลูกอ่อนมักจะได้รับคำแนะนำ เกี่ยวกับในการให้นมบุตร ที่มีความสำคัญ คือ 1) เวลาให้นม ต้องให้ลูก งับเข้าไปลึกๆ ถึงลานนม ไม่ให้กัดที่หัวนม เพราะ จะทำให้หัวนมเป็นแผล และ เกิดการอักเสบหรือเป็นฝีในเต้านมได้ 2) เมื่อลูกดูดนมเสร็จ ควรอุ้มพาดบ่า ลูกหลัง ให้ลูก เรอ

-การดูดไขมันจัดเป็นหัตถการที่ปลอดภัย แต่ก็ยังมีโอกาสเสียชีวิตกระทันหัน ได้จากภาวะ ลิ่มไขมันอุดตันเส้นเลือดในปอด pulmonary fat embolism -ตัวละครสำคัญในเรื่องนี้ คือ ลิ่มไขมัน เส้นเลือดดำ และ ปอด ครับ อธิบายอย่างนี้ครับ -ปอดเป็นส่วนสำคัญส่วนหนึ่งในระบบไหลเวียนของร่างกาย เส้นเลือดในร่างกายของเราเป็น วงจรที่เป็นระบบปิด จะมีเฉพาะน้ำเลือด และ เม็ดเลือด (เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว) เท่านี้น ที่อยู่ภายใน เป็นเหมือนช่องทางด่วนพิเศษ หรือ มอเตอร์เวย์  โดยมีศูนย์การควบคุม หรือ สถานีขนส่งอยู่ที่หัวใจ ขาออกจากหัวใจ เป็นระบบเลือดแดง ที่ส่งเสบียง อาหารและออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆของร่างกาย ขากลับคือระบบเลือดดำ ที่นำของเสียเหลือใช้ และ คาร์บอนไดออกไซด์กลับเข้ามาหัวใจ … เมือเลือดดำกลับมาที่หัวใจ จะส่งไปโรงฟอก คือ ปอด เพื่อเปลี่ยนเลือดดำให้กลายเป็นเลือดแดง โดยเลือดขาเข้าปอดเป็นเลือดดำ ขาออกเป็นเลือดแดง(กลับกับส่วนอื่นของร่างกาย ที่ขาเข้า เป็นเลือดแดง ขาออกกลับมาหัวใจ เป็นเลือดดำ) –ด้วยความเป็นระบบปิด ขนาดของเม็ดเลือด ซึ่งเล็กมาก และ

-มีคำถามจากคนไข้ที่รู้ตัวว่าเป็นมะเร็ง บ่อยมากคือ ห้ามกินอะไร หรือ กินอะไรแล้วจะทำให้เป็นมะเร็ง … แต่ที่น่าแปลกใจ คือ มีคนจำนวนมาก เข้าใจว่า มี “เชื้อมะเร็ง” เหมือน เชื้อโรค หรือ มะเร็งเป็นโรคติดต่อ … ลักษณะเหมือนกับว่า ไปรับเชื้อมา เลยทำให้เป็น รับเชื้อมาจากพ่อแม่ หรือ ญาติ หรือ รับเชื้อที่มาจากอาหารการกิน มีเชื้อมะเร็งอยู่ในอาหาร … ล้วนเป็นความเข้าใจที่ทำให้เข้าใจมะเร็งผิดนะครับ -ไม่มี “เชื้อมะเร็ง” .. มะเร็งไม่ใช่โรคติดต่อ แต่เกิดจากเซลล์ของร่างกาย ที่กลายพันธุ์ ไป แต่ไม่ใช่กลุ่ม X-Men นะครับ -มะเร็ง ไม่สามารถแพร่เชื้อ จากภายนอกมาในตัวเราได้ … คำว่า มะเร็งแพร่กระจาย ก็อาจจะเป็นอีกคำหนึ่ง ที่ทำให้คนเข้าใจว่า มะเร็ง เป็นโรคติดต่อ เพราะ มันแพร่จากอวัยวะหนึ่ง ไปยังอวัยวะอื่นได้ เลยเข้าใจผิดว่า มะเร็ง เป็นสิ่งที่แพร่เชื้อได้ …

-ความเชื่อที่ว่า “เป็นมะเร็งเต้านม ห้ามกินกาแฟ” เพี้ยนมาจาก ข้อมูลที่เป็นจริงหลายอย่าง… กินกาแฟทำให้เจอซีสเต้านมได้บ่อยขึ้น… เวลาไปตรวจแมมโมแกรม อัลตราซาวดน์ เต้านม ถ้ามีซีส แพทย์จะสงสัย หรือ ให้เผ้าระวัง … สิ่งที่แพทย์เฝ้าระวังในคนเป็นมะเร็งเต้านม ทำให้ผู้ป่วยกังวลว่าจะมีโรคกลับมาเป็นซ้ำ … หรือ คนมีซีสเต้านมบางคน พบมะเร็งเต้านมในภายหลัง … จึงเกิดการบอกต่อ และข้อความเพี้ยนเป็น “เป็นมะเร็งเต้านม ห้ามกินกาแฟ” -ซึ่ง กาแฟ ไม่เกี่ยวข้องกับมะเร็งเต้านมเลยครับ … ข้อความที่เป็นจริง มีแค่ กินกาแฟ ทำให้พบซีสเต้านมได้บ่อยขึ้น เหตุผลเพราะ ฮอร์โมนเพศหญิงจะกระตุ้นให้มีน้ำเข้าไปในเนื้อเต้านมมากขึ้น ใกล้รอบเดือนจะมา จึงรู้สึกว่าเต้านมคัด เพราะมีน้ำอยู่ในเนื้อเต้านมมากกว่าปกติ ซึ่ง น้ำเหล่านี้จะถูกดูดซึมกลับไปเองหลังประจำเดือนมาแล้ว ซึ่งกาแฟ มีฤทธิ์กระตุ้น cAMP ทำให้ การเคลื่อนที่ของน้ำ เข้าสู่เต้านมทำได้ดีขึ้น เร็วขึ้น จึงมีเต้านมคัดมากกว่าคนที่ไม่ได้กินกาแฟ และ เมื่อมีน้ำเข้าไปในเนื้อนมมาก ก็มีน้ำค้างสะสมอยู่ในเต้านมแม้ว่าประจำเดือนจะผ่านไปแล้ว เมื่อน้ำขังอยู่ก็ตรวจพบว่าเป็นถุงน้ำ หรือ ซีส ทำให้ตรวจแมมโมแกรม

-เวลาบอกคนไข้ว่าเป็นมะเร็ง และ จะแนะนำวิธีการรักษา สถานการณ์ที่พบบ่อยมากอย่างหนึ่งคือ คนไข้ร้องไห้ และ ตัดพ้อว่า ทำไมตัวเอง ก็ดูแลตัวอย่างอย่างดี ทั้งระวังเรื่องการกินอาหาร และ ออกกำลังกาย ถึงยังเป็นมะเร็งได้ … เป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนกันมากในความรู้ของคนทั่วไปครับ -การดูแลตัวเองเป็นสิ่งที่ดีครับ แต่ไม่เกี่ยวกับการเป็นมะเร็ง การกินอาหารที่ถูกสุขลักษณะ ไม่ทำให้ท้องเสียง่าย ร่วมกับกินอาหารที่มีคุณค่าในสัดส่วนที่พอเหมาะ ทำให้ความเสี่ยงต่อ โรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคไต ลดน้อยลง หากมีการออกกำลังกายร่วมด้วย จะทำให้ร่างกายแข็งแรง มีภูมิคุ้มกันดี ไม่เจ็บป่วยง่าย หัวใจ และ ปอดแข็งแรงครับ … นี่คือประโยชน์โดยตรงของการดูแลตัวเอง กินอาหารที่ดี และ ออกกำลังกายครับ … แต่ไม่ช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งครับ -การป้องกันความเสี่ยงของมะเร็งที่ทางการแพทย์รู้ว่าได้ผลแน่นอน คือ งดเหล้าบุหรี่ความเสี่ยงมะเร็งปอด มะเร็งช่องปาก หลอดอาหาร ลดลง … ไม่เป็นตับอักเสบ ไม่กินปลาดิบ ลดความเสี่ยงการเป็นมะเร็งตับ … งดอาหารใส่สี และ ดินปะสิวเกินขนาด และกินอาหารที่มีกาก ลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้

-เคยสังเกต ไหมว่า เวลาประชุม มักจะต้องมีการเสริฟ อาหารว่าง หรือ เบรค … บางคนอาจจะคิดว่า เป็นการให้พักสมอง บางคนอาจจะคิดว่าให้ไปเข้าห้องน้ำ แต่ในทางการแพทย์ ก็มีหลักความจริงอยู่ครับ –สมองเรา ถึงแม้จะมีน้ำหนัก เพียง 2% แต่มีภารกิจ และ การทำงานมากมาย เวลาใช้สมอง ใช้ความคิด จะมีการใช้พลังงานมากมาย พบว่าโดยเฉลี่ย สมองจะใช้พลังาน หรือใช้ ออกซิเจนที่ไปกับกระแสเลือดเพื่อเปลี่ยนเป็นพลังงาน มากถึง 20% ของการใช้พลังงานของร่างกาย … ยิ่งเวลาใช้สมอง หรือใช้ความคิด การไหลเวียนของเลือดในสมองจะเพิ่มขึ้นอย่างมาก เพราะมีการใช้พลังงาน … ผมเองเคยทดลองด้วยตนเอง ระหว่าง เดินออกกำลังกายบนลู่วิ่ง  ดูชีพจรตนเอง ขณะที่ไม่ได้คิดอะไร เทียบกับเวลาเดินไปด้วย คิดเรื่องโน้นเรื่องนี้ไปด้วย ปรากฏว่า ชีพจร พี่ขึ้นอย่างรวดเร็ว ขณะที่กำลังใช้ความคิด … แสดงว่า การใช้ความคิด หรือ ใช้สมอง ก็ใช้พลังงาน ไม่น้อยไปกว่า การออกแรงทางกายครับ

-เรามักจะได้ยินเรื่อง กินผลไม้ล้างปาก หลังมื้ออาหาร หรือ แม้แต่ในงานเลี้ยง ก็มักจะมี ผลไม้มาให้เป็นจานท้าย … เรื่อง กินผลไม้ล้างปาก อาจจะมีอยู่ในหลายชาติ หลายวัฒนธรรม … สรุปแล้ว มีหลัก หรือ เหตุผลทางวิทยาศาสตร์ไหม และ ล้างปาก ล้างอะไร -เรารู้ว่า กินผลไม้มีประโยชน์ ได้ fiber กากใย ไม่ให้ท้องผูก มีวิตามินหลากหลาย โดยเฉพาะวิตามินที่ละลายในน้ำเช่น วิตามิน C นอกจากนี้ เรายังได้ยินเรื่องสารต้านอนุมูลอิสระ (antioxidant) ที่ช่วยป้องกันสารพิษ ไม่ให้ทำร้ายเซลล์ของร่างกาย .. แต่ ในกรณีนี้ … ก็ไม่ต้องกินหลังอาหาร เพื่อ ล้างปาก ก็ได้ -นอกจากประโยชน์ และ ความอร่อยแล้ว ยังมีการศึกษาพบว่า สารสกัด หรือ สารที่มีอยู่ในผักหรือผลไม้ หรือ organic solvent จะช่วยให้ไขมันไม่เกาะตัว …

-เรามักจะได้ยินว่า ทำบุญแล้วหน้าตาผ่องใส การเป็นผู้ให้ทำให้เบิกบาน …  ทั้งที่มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ต้องการการอยู่รอด ปกติ การทำเพื่อตนเองน่าจะมีความสุขมากกว่า .. ความจริงทางวิทยาศาสตร์เป็นอย่างไร -มีการศึกษา เปรียบเทียบคน 2 กลุ่ม กลุ่มทดลองที่เป็นผู้ให้ และ กลุ่มควบคุม ที่ทำเพื่อตัวเอง โดยศึกษาตรวจวัดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าสมอง(fMRI) ดูการทำงานของสมองส่วนต่างๆ ก่อนทำการศึกษา และ นำมาตรวจวัดอีกครั้งหลังการศึกษาครบ 4 สัปดาห์ โดยอาสาสมัครทั้ง 2 กลุ่ม จะได้รับเงินคนละ 25 Swiss francs ต่อสัปดาห์ (มูลค่าประมาณ 25×36 = 900 บาท)  มีข้อแม้ว่า กลุ่มแรก ผู้ให้ จะนำเงินนั้นใช้ในการซื้อของให้คนอื่นเท่านั้น ขณะที่กลุ่มที่ควบคุมให้ซื้อของให้ตนเองเท่านั้น…. เมื่อครบ 4 สัปดาห์ จะให้ผู้รับการศึกษา เข้าเครื่อง ตรวจวัดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าสมอง ขณะทำแบบทดสอบ โดยให้เลือกคนที่ตัวเองอยากจะให้ของ โดยแบบทดสอบแต่ละคำถาม จะมีการบอกว่า มีของ 1 ชิ้น