การแพทย์

-เวลาเราออกกำลังกาย บางทีก็ได้รับคำบอกเล่าว่า ให้ ว่า ต้องออกแรงเยอะๆ ยกน้ำหนักมากๆ 10-15 กก… แต่บางที กลับได้รับคำบอกเล่า ว่า ให้ ออกกำลังกายให้บ่อยๆ ให้ นานๆ ไม่ต้อง ใช้แรงมาก หรือ หนักมากก็ได้ … แล้ว อะไรเป็นสิ่งที่ถูกครับ -การทำความเข้าใจเรื่องนี้ ควรมาดู พื้นฐานของการออกกำลังกาย โดยดูที่ชนิดของกล้ามเนื้อในร่างกายของเรา … ถึงแม้ว่า ร่างกายเราจะมีกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย ที่ต่างกัน มีทั้งกล้ามเนื้อลาย (ไว้ออกแรง) กล้ามเนื้อเรียบ (ของอวัยวะภายใน) และ กล้ามเนื้อหัวใจ (ซึ่งอึดเป็นพิเศษ ทำงานได้ตลอดชีวิต) … ในที่นี้ เราจะสนใจกล้ามเนื้อลาย ที่ได้ประโยชน์ และ ได้รับการพัฒนา เวลาเราออกกำลังกาย ซึ่ง เกี่ยวข้องกับการออกแรง  ที่เราจะพูดถึง เกี่ยวกับ การฝึกยกให้หนัก กับยกให้ถี่ๆ เข้าไว้ครับ –ยกกล้าม ยกถี่ๆ ยกทำจำนวนครั้งเยอะๆ

เวลาไปเที่ยว และ ดูภาพถ่ายทะเลหมอก ที่ค่อยๆลอยขึ้นมา และ มียอดเขาโผล่พ้นทะเลหมอก เป็นภาพที่สวยงามที่ ทุกคนดูแล้วมีความสุขอย่างยิ่ง … เราจะเห็นทะเลหมอกจากที่สูง เกิดเฉพาะเวลามี 1) อากาศเย็น  2) เกิดตอนกลางคืน หรือเช้ามืด และ 3) ไม่มีลม … หากเรามองจากที่สูง การเกิดภาวะฝุ่น PM 2.5 ก็เป็นแบบเดียวกันเลยครับ… ลองมาดูคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์กันครับ -ปกติ อากาศ จะเคลื่อนที่จากที่ที่เป็นอากาศร้อน ไปที่ๆเย็นกว่า เกิดเป็นลม ขึ้น ไม่ว่าจะเป็น ลมบก ลมทะเล ที่เกิดทุกวัน หรือ ลมมมรสุม ที่เกิดตามฤดู ก็แบบเดียวกัน เป็นธรรมชาติ เป็นการเปลี่ยนแปลงตามกฎทางฟิสิกส์  … ถ้าความแตกต่างของ อุณหภูมิ มีเพียงพอ จะเกิดลมขึ้น … ในชั้นบรรยากาศโลก ส่วนที่อยู่ใกล้ผิวโลก จะร้อน เพราะได้รับความร้อนจากดวงอาทิตย์ และ สะท้อนกลับออกมา ส่วนที่อยู่สูงขึ้นไป

-เราอาจเคยได้ยินหมอบอกว่า “น้ำท่วมปอด” คนไข้ หอบเหนื่อย  บางคน อาการหนักถึงกับต้อง ใส่ท่อช่วยหายใจ … แล้วทำไม ไม่ไปท่วมที่อื่น… มาดูกันหน่อยครับ ว่า อะไร คือ น้ำท่วมปอด -ปอดเป็นอวัยวะสำคัญที่รับเลือดดำ มาฟอก ให้กลายเป็นเลือดแดง โดยการเติมออกซิเจนเข้าไปในเม็ดเลือดแดง และ ดึงเอา คาร์บอนไดออกไซด์ ออกจากเม็ดเลือด เพื่อที่หัวใจ จะได้ส่งเลือดที่มี ออกซิเจนไปให้ทั่วร่างกายได้ใช้งาน …จะเห็นว่า ปอด กับหัวใจ จะทำงานคู่กัน อย่างใกล้ชิด และ อยู่ติดกัน … ปอด เอง ทำหน้าที่แค่ เติม ออกซิเจน แต่ ไม่สามารถบังคับให้เลือดไปทางไหนได้ อวัยวะที่คอยช่วยในการกำหนดให้เลือดไหลไปที่ไหนบ้างคือ หัวใจ … หัวใจจะทำหน้าที่เหมือน ปั๊มน้ำ รับเลือดดำจากทั่วร่างกาย และ ส่งออกไปให้ปอด และ รับเลือดแดงที่เติมออกซิเจนแล้วจากปอด ส่งไปทั่วร่างกาย -เลือด จะเข้าหัวใจทางห้องด้านบน และ

-ในทางการแพทย์ กระบวนการดูแลรักษาผู้ป่วย จำเป็นต้องทราบการวินิจฉัยโรค และ การดำเนินโรค จึงจะทำการช่วยเหลือ รักษาผู้ป่วยได้ … ซึ่ง การดำเนินโรค ไม่ใช่การดูภาพ ทีละภาพ (snap shot) แต่จำเป็นต้อง มองออก ในรูปของความต่อเนื่อง เหมือนหนึ่ง การดู ภาพยนตร์ทั้งเรื่อง ตั้งแต่ต้นจนจบ ตั้งแต่เกิด จนกระทั่ง เสียชีวิต … -ในชีวิตจริง หมอ ไม่ได้อยู่กับ คนไข้ตลอดเวลา และ ก็ไม่สามารถรู้ได้ว่า ระหว่างที่ไม่ได้เจอกัน คนไข้ ไปทำอะไรมาบ้าง … การที่หมอได้ตรวจคนไข้แต่ละครั้ง ก็จะมีอาการเหมือนดูหนัง แต่ละตอน ซึ่ง เป็นลักษณะของ snap shot บางตอน เราเองก็ไม่ได้ดู อาศัยคำบอกเล่าจากคนไข้ หรือ จากหมอคนอื่น … ณ ตรงจุดนี้ คุณหมอจึงเหมือน คนที่เพิ่งเข้ามาดูหนังตอนกลางของเรื่อง จำเป็นต้องใช้ ข้อมูล และ

-ในระหว่างการนอนหลับ สมองยังคงทำงาน และ ทำการเก็บ ความจำระยะสั้น (ที่พบเห็นระหว่างวัน) เป็นความจำระยะยาว (จำได้ ส่วนที่เหลือไม่ได้เก็บ จะทิ้งไป หรือ ลืมไป) โดยทางการแพทย์พบว่า ช่วงที่หลับลึก คลื่นสมองเป็นแบบ Delta เป็นคลื่นความถี่ต่ำมาก จะเป็นช่วงที่เก็บความจำเข้าที่ -มีการศึกษา โดยให้อาสาสมัคร เล่นเกมส์เปิดภาพ เป็นการทดสอบความจำ  โดยในการเปิดภาพ ที่คู่กัน ถ้าเปิดได้ถูกต้อง จะมีเสียงที่สัมพันธ์ กับ ภาพที่เปิดอยู่ เช่น ภาพรถยนต์ จะมีเสียงรถยนต์, ภาพ กีต้าร์จะมีเสียงกีต้าร์ ฯลฯ เมื่อเล่นเกมส์ และ จับเวลา ความสามารถในการเปิดภาพนั้นๆ เสร็จ ก็ให้อาสาสมัครเข้านอน ในระหว่างการนอนหลับ จะมีการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง เมื่อพบว่า อาสาสมัครอยู่ในช่วงที่หลับลึก คือมีคลื่นไฟฟ้าสมองแบบ Delta ก็จะเปิดเสียง ของภาพในการเล่นเกมส์ให้ฟัง โดยสุ่มเปิดเพียงครึ่งเดียวของทั้งหมด …หลังจากตื่นนอนมาให้ อาสาสมัครเล่นเกมส์อีกครั้ง พบว่า อาสาสมัครสามารถเปิดภาพที่ได้ยินเสียงระหว่างนอนหลับดีขึ้น เร็วขึ้นกว่าก่อนการนอนหลับ ขณะที่

-มีการศึกษาในกลุ่ม อาสาสมัคร 25 ราย (ชาย 11 คน หญิง 14 คน) โดยถ่ายรูปในสถานที่ สิ่งแวดล้อม และ เวลาเดียวกันของวัน 2 ครั้ง ครั้งแรก พักผ่อนมาเพียงพอ 8 อย่างน้อย 8 ชั่วโมง และ ครั้งที่ 2 หลังจากให้นอนได้ไม่เกิน 4 ชั่วโมงต่อวัน ติดต่อกัน 2 วัน … และ นำภาพถ่ายทั้ง 2 ครั้ง มาให้คะแนนประเมิน โดยกลุ่มผู้ประเมิน อายุ 16-65 ปี จำนวน 122 คน แบบสุ่มโดยไม่เรียงลำดับ โดยที่ผู้ประเมิน ไม่ทราบวัตถุประสงค์ของการศึกษา ให้คะแนน 1-7 จากน้อยไปหา มาก ใน แง่มุม 5 ด้าน

-สังเกต เห็นคนในที่ทำงาน หลังจากมาเป็นบุคลากรได้ 2-3 ปี มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก ลำตัวและแขนขาเป็นปล้องๆ น้ำหนักขึ้น จนน่าจะเรียกได้ว่า เกิน ค่ามาตรฐาน … โดยที่เจ้าตัว ไม่รู้สึกอะไร … บางคนบอกว่า ก็แถววังหลัง มีแต่ของอร่อย และตอนอ้วนขึ้น ก็ไม่รู้ตัว กว่าจะรู้อีกที ก็ได้ หุ่นทรงใหม่แล้ว -ภาวะอ้วน และ น้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น หลักใหญ่ๆ คือ กินเกิน ใช้น้อย … กินเกิน คือ ภาวะที่อาหารที่กินเข้าไป เกินความจำเป็นที่ร่างกายต้องการในแต่ละวัน ใช้น้อย คือ มีกิจกรรมที่ใช้พลังงานน้อยกว่าปกติ … ซึ่ง ภาวะเช่นนี้ พบได้ ในคนที่นั่งทำงาน ออฟฟิต เป็นส่วนใหญ่ …คนที่ทำงาน ออฟฟิต มักจะนั่งอยู่กับ โต๊ะ มีงานต้องทำต่อเนื่องกันทั้งวัน ทำให้โอกาส ที่จะลุก หรือ ไปที่อื่นน้อยมาก ส่วนใหญ่

-เรื่องนี้มีญาติคนไข้ มาปรึกษา  เกี่ยวกับ ผู้ใหญ่ที่บ้านว่า ขณะนี้ คุณหมอบอกว่า ให้ตัดเท้า จะทำอย่างไรดี … ขอเล่าเรื่องนี้ เป็นอุทาหรณ์ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ร่วมกันครับ -ผู้สูงอายุท่านนี้ มีโรคประจำตัวหลายอย่าง ที่พบกันทั่วไป ทั้งเบาหวาน ความดันโลหิตสูง สมองเสื่อม หัวใจเต้นผิดจังหวะ เคยเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ต้องกินยาละลายลิ่มเลือด และ การเคลื่อนไหวไม่สะดวก เป็นผู้ป่วยติดเตียง … (ครบสูตร สำหรับ ผู้สูงอายุที่ป่วยมานานเลยครับ) … ท่านป่วยเป็นแผลกดทับ มาสักพัก จนแพทย์ต้องแนะนำให้ผ่าตัดรักษาแผลกดทับ ซึ่งต้องหยุดยาละลายลิ่มเลือด ตั้งแต่ก่อนผ่าตัด และ ผลการผ่าตัดรักษาแผลกดทับ ก็เป็นไปได้ด้วยดี -ประมาณ 1 สัปดาห์หลังการผ่าตัด ผู้ป่วยบ่นปวดขา … (ยังพูดได้ แต่ การสื่อสารไม่ได้ดี จากปัญหาโรคทางสมอง) … ปวดมากกระสับกระส่าย และ บ่นว่าให้ถอดถุงเท้า ๆๆ  ทั้งๆที่ไม่ได้ใส่ถุงเท้า .. ญาติเองก็ไม่เข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้น แต่เนื่องจาก

-เพื่อนเล่าให้ฟังว่า ตามองไม่ค่อยชัด ไปหาหมอตา ได้รับคำบอกเล่าว่า ที่กระจกตา เป็นแผล เป็น รูๆ หลายตำแหน่ง มาก ต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตา ซึ่ง ต้องรอคิวคนบริจาคกระจกตา (จากผู้เสียชีวิตและแสดงความจำนงในกากรบริจาคอวัยวะไว้) ซึ่งต้องรอคิวนาน ไม่รู้เมื่อไหร่จะได้คิว … ทำให้ผม นึกถึง การรักษา ด้วย stem cell ที่ศิริราช ได้แถลงข่าวความสำเร็จไป เมื่อหลายปีก่อน -ในวงการแพทย์ เราได้ยินเรื่องของ Stem cell กันมากมาย เหมือนหนึ่ง เป็นของวิเศษ ที่จะมาช่วยแก้ไขปัญหา เรื่อง โรคชรา และ ความเสื่อมต่างๆ เพราะโดยพื้นฐานแล้ว คำว่า “Stem cell” คือ เซลล์ที่เป็นตัวอ่อน ซึ่ง อ่อนมากๆ ที่พร้อมที่จะพัฒนา ไปเป็น เซลล์อะไรก็ได้ ไปเป็นเม็ดเลือด กล้ามเนื้อ ผิวหนัง ตา ตับ ไต

-“เขาทำแบบนี้กันมาตั้งแต่ในประวัติศาสตร์แล้วครับ พ่อ” … คำตอบจากลูกชาย “เพราะ เบียร์สะอาดกว่าน้ำ” -จริงเลยครับ เพราะเชื่อว่าในยุคโบราณ เรื่องสุขอนามัยของน้ำดิ่ม น่าจะยังไม่ดี ดื่มน้ำที่คนทั่วไปใช้ดื่ม น่าจะไม่ได้ต้ม หรือไม่สะอาด คนทั่วไปอาจจะไม่มีทุนทรัพย์ หรือ ความสามารถในการได้น้ำสะอาดมาดื่ม ซึ่งอาจจะเป็นต้นเหตุของการเจ็บป่วยต่างๆนาๆ ทั้งเรื่อง อาหารเป็นพิษ ท้องร่วง พยาธิ ไทฟอยด์  และ อื่นๆ ฯลฯ แต่ เบียร์ เป็นน้ำที่ผ่านกระบวนการหมัก และ กลั่น ซึ่งการกลั่น ทำให้มั่นใจได้ว่าน้ำนั้นสะอาดจริง ดังนั้น เบียร์จึงเป็นน้ำดื่ม ที่สะอาด ปลอดจากเชื้อโรค … ในสังคมยุคโบราณ นอกจากเรื่องของรสชาติ และ ความอร่อย ย่อมเชื่อได้ว่า หากดื่มเบียร์ แทนน้ำ น่าจะลดปัญหาการเจ็บป่วยได้ … กำลังพล กำลังทหาร ก็จะไม่ต้องล้มป่วยจากโรคทางเดินอาหาร หรือแม้แต่ ในการรับแขก ก็เลือกเอาของที่ดี มาให้ดื่มกินแล้วปลอดภัย ให้กับ แขกที่มาเยือน