การแพทย์

-หลายท่านอาจจะเคยรู้แล้ว หลายท่านอาจจะงงๆ -ครับ ตอนเด็กเราเป็นอีสุกอีใส เพราะติดเชื้อไวรัส zoster ซึ่ง ติดต่อง่ายมาก จากการสัมผัส และ หลังสัมผัส 1 วัน  จะมีไข้ และ วันถัดไป ก็มีตุ่มน้ำใสๆ ขึ้น ทั่วตัว พอขึ้นครบ ก็จะค่อยๆดีขึ้น -เชื้อ อีสุกอีใส เมื่อหายไปแล้ว อาจจะมีเชื้อ ซ่อนอยู่บนเส้นประสาท และ เมื่อร่างกายอ่อนแอ หรือ ถูกกระตุ้น  เชื้อก็จะกลับมาแสดงอาการ แต่รอบนี้ ไม่ได้เป็นตุ่มทั่วตัว เหมือนตอนเป็นอีสุกอีใส แต่ เป็น ตุ่มน้ำใสๆ เหมือนเดิม แต่ เป็นตามแนวเส้นประสาท พร้อมกับ มีอาการ ปวดแสบ ปวดร้อนตามเส้นประสาท ที่มีตุ่มน้ำใสๆ ขึ้นครับ ที่เรามักจะเรียกกันว่า งูสวัด … อาการปวดแสบร้อน จะเป็นนาน หลายเดือน ถึงแม้ว่า ตุ่มน้ำใส จะยุบไปแล้วก็ตาม […]

-อาการกระเพาะปัสสาวะอักเสบ พบบ่อยให้สุภาพสตรี จะมีอาการ ปัสสาวะแสบ ปัสสาวะขัด ปัสสาวะบ่อย กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ หรือถ้าเป็นมากบางครั้งจะปัสสาวะเป็นเลือด… เป็นอาการที่ไม่สบาย และ รำคาญใจมากครับ … คนที่เคยเป็นจะรู้ดี และไม่อยากเป็นอีก บ่อยครั้งที่เป็นแล้ว ก็จะเป็นซ้ำๆ -แพทย์มักจะบอกว่า กระเพาะปัสสาวะอักเสบ มักจะเกิดในสุภาพสตรีมากกว่า สุภาพบุรุษ และ สาเหตุที่สำคัญคือ การกลั้นปัสสาวะ … มีความเชื่อกันอยู่ว่า กระเพาะปัสสาวะอักเสบ เกิดจากการไปใช้ห้องน้ำสาธารณะ ซึ่ง สกปรก  และ นี่เป็นเหตุหนึ่ง ที่ผู้หญิงมักจะดื่มน้ำน้อย และ กลั้นปัสสาวะ เพราะไม่อยากใช้ห้องน้ำสาธารณะ ไม่ว่าจะเป็น ที่สถานีรถ ที่วัด ที่โรงพยาบาล ฯลฯ เพราะมีความเชื่อว่า หากไปนั่งปัสสาวะบนโถแล้ว จะทำให้ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ และทำให้เกิดภาวะกระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ -ผู้หญิง มากกว่า ร้อยละ 80 จะมีประสบการณ์ การต้องปัสสาวะก่อนออกเดินทาง และ มากกว่า ร้อยละ 10 จะกลั้นปัสสาวะไว้

-เวลาไปกินอาหาร ตามร้าน ไม่ว่าจะเป็นก๊วยเตี๋ยว ต้มแซบ ข้าวผัด ข้าวแกง และ มีเครื่องปรุงรสเป็นพวง ตั้งอยู่ บางครั้ง เราก็เห็น คนที่ปรุงรส ตักใส่ ตักใส่ ทั้งที่ยังไม่ได้ชิม … เชื่อว่า หลายครั้ง ก็เป็นความเคยชิน … แต่สำหรับบางคน ก็ไม่ได้ตักเครื่องปรุง เติมเข้าไปในอาหารเลย …เรื่องนี้ ก็มีมุมมองที่หลากหลายครับ -คนที่ไม่ได้ปรุงอะไรเลย อาจจะถูกมองว่า ทำไมไม่ปรุงละ ของฟรีนะ เติมสิ ไม่เสียตังเพิ่ม และ อร่อยด้วย … ผม เป็นหนึ่งในคนที่ไม่ได้เติมเครื่องปรุงรส … ยอมขาดทุน ไม่เติมของฟรี ด้วยเหตุผล 2 อย่างคือ 1) เชื่อว่า เจ้าของร้านทำอาหารมาอร่อยอยู่แล้ว และ 2) ไม่อยากให้มีการกินเค็มเกิน หวานเกิน เกินกว่าที่ร่างกายควรได้รับ … เพราะปกติ อาหารนอกบ้าน มักจะใส่เกลือ และ

-ปีนี้เป็นปีกระต่าย เล่าเรื่องกระต่าย ตอนที่ 2 -เราได้ยินคำว่า กระต่ายตื่นตูม ซึ่งเป็นเรื่องจริง เพราะ กระต่ายจะมีลักษณะ การตอบสนองที่รวดเร็ว ฉับไว กับสิ่งที่เปลี่ยนแปลง กระต่ายมีหูยาว ที่คอยรับฟังเสียง และ เมื่อมีภัยก็จะมีปฏิกิริยาตอบโต้อย่างฉับไว ชีพจร ก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งนี้ เป็นเพราะสมองส่วนที่ควบคุมสัญชาตญาณในการเอาตัวรอดทำงานได้อย่างดี มีประสิทธิภาพ และ มีขนาดใหญ่ เมื่อเทียบกับน้ำหนักตัว … สมองส่วนนี้ คือ Amygdala  ที่ทำหน้าที่ตอบสนองว่า จะ “สู้” หรือ “หนี” … Fight or Flight -มีการศึกษา สมองของ กระต่ายเลี้ยง และ กระต่ายป่า ที่ไม่ได้เลี้ยง ดูขนาดของเนื้อสมองส่วน Grey matter เทียบกับน้ำหนักตัว พบว่า กระต่ายป่า มีเนื้อสมองในสัดส่วนที่สูงกว่า หรือ สมองใหญ่กว่า … และ เมื่อวิเคราะห์เจาะลึก

-ปีนี้เป็นปีกระต่าย เล่าเรื่องกระต่ายกันหน่อยนะครับ -สมัครเป็นนักเรียนแพทย์ เคยดู vdo ถ่ายภาพ เม็ดเลือดแดงไหลไปตามเส้นเลือดแดงขนาดเล็ก และ ไปสู่เนื้อเยื่อ และ แทรกตัวกลับมาในเส้นเลือดดำเพื่อกลับสู่หัวใจ … ภาพนั้น เป็นภาพที่ติดตา และ ทำให้เรานึกภาพออกว่า ในร่างกายเรา เอาเลือด เอาออกซิเจนไปใช้ได้ยังไง … ภาพ vdo ดังกล่าว ถูกถ่ายมาจาก หูกระต่ายครับ -ด้วยความที่หูกระต่าย จะมีพื้นที่กว้างมาก และ ผิวบางมาก บางจน ที่เราสามารถส่อง มองเห็นเส้นเลือด และ เห็นเม็ดเลือดกำลังวิ่ง … ในการศึกษาทางการแพทย์ เราจึงใช้ ใบหูของกระต่าย และ ตัวกระต่าย เป็นเครื่องมือที่สำคัญในการดูว่า ระบบการไหลเวียนเลือดส่วนที่เล็กที่สุดของร่างกาย ทำงานอย่างไร .. มีการศึกษาหลายอย่าง เช่น เมื่อเกิดภาวะช็อค หรือ เสียเลือด จะเกิดอะไรขึ้น หรือ เมื่อมีมีดบาด เกิดบาดแผล จะเกิดอะไรขึ้น ฯลฯ

-เรามักจะได้ยินคนไข้บ่นบ่อยๆว่า เวลาเป็นเบาหวาน หมอห้ามกินของหวาน ห้ามกินทุเรียน ห้ามกินขนม … ในความเป็นจริง คนเป็นเบาหวาน สามารถกินอาหารได้ทุกชนิดเหมือนคนปกติครับ … แต่ … ปริมาณที่จะต้องต้อง กินนิดเดียว กินน้อยๆ … บางคนถามว่าน้อยแค่ไหน … คำตอบคือ น้อยเท่าที่ อินซูลิน ในร่างกายของเราทำงานได้ ซึ่งในแต่ละคนไม่เท่ากันครับ –ปัญหาของคนที่เป็นเบาหวาน เวลา กินอาหารที่หวาน มักจะ “หยุดไม่อยู่” คือ มันอร่อย กินแล้ว ก็ขอกินอีกนิด อีกนิด สุดท้าย ก็มากเกินไป พอบอกว่า กินได้ ก็เลยกินใหญ่เลย ทำให้ เกินกำลังของอินซูลิน ที่ร่างกายมีอยู่ (ซึ่งน้อยกว่าคนทั่วไป) ที่จะเก็บน้ำตาลเข้าที่ เลยทำให้น้ำตาลเหลืออยู่ในเลือด เกิดภาวะ น้ำตาลในเลือดสูง ซึ่ง ไม่ดีแน่ สำหรับคนที่เป้นเบาหวาน -คำถามถัดไปถือ ถ้าบอกว่า กินได้ทุกอย่าง แต่ให้กินปริมาณน้อยๆ … ก็จะเกิดคำถามว่า

-ลูกผมชอบกินผัดตับ เพราะรสชาติอร่อย และ ได้ธาตุเหล็กซึ่งจำเป็นสำหรับร่างกาย และ สมอง … แต่ข้อเสียคือ เวลาผัดตับเสร็จ มักจะมีน้ำเลือดซึมมาในจาน และ มีกลิ่นคาว คล้ายสนิมเหล็ก ทำให้เสียรสชาติของความอร่อยไปเล็กน้อย … พอผมสืบหาอ่านความรู้ว่าต้องทำอย่างไร ในการปรุงตับให้หายคาว พบว่า มีหลายวิธีคือ ให้คลุกหมักกับแป้งมันสำปะหลัง หรือ อีกวิธี คือ แช่นมวัวไว้ ก่อนนำไปผัด … ผม เลยเกิดคำถามว่า มันได้ผลจริงหรือ และ เกิดปฏิกิริยาอะไรที่ทำให้ ตับหายคาว –หน้าที่หลักของตับ มีหลายอย่าง ทั้ง การแปลงสภาพอาหารที่เราดูซึมเข้าไป เป็นที่เก็บสะสมของพลังงานในรูป glycogen และ หน้าที่ที่สำคัญที่สุด อันหนึ่ง คือ การกำจัดสารพิษ … เรารู้ว่า ถ้าดื่มสุรามาก ตับจะพัง เพราะ ตับทำหน้าที่ทำลาย พิษที่เกิดจากเหล้า (แอลกอฮอล์ล) และ สลายยาหลายอย่าง เช่น ยา

-คุณสุภาพสตรีบางท่าน เมื่อไปพบแพทย์ จะด้วยมีอาการผิดปกติ คือมีประจำเดือนมามาก จนซีด เพลีย หรือ พบจากการตรวจร่างกายประจำปี ว่ามีก้อนเนื้องอกในมดลูก (Myoma) … เมื่อรู้ว่า เป็นเนื้องอกมดลูก อาจทำให้จินตนาการไปต่างๆ นาๆ เช่นเป็นมะเร็งไหม การมีเนื้องอก และ มีเลือดประจำเดือนออกมามาก เพราะ เลือดออกจากก้อนเนื้องอกหรือเปล่า ต้องรีบผ่าตัดออกไหม …ลองมาดูข้อมูลทางการแพทย์ครับ -ปกติ การมีประจำเดือน เป็นเรื่องของธรรมชาติ ในหญิงที่ยังอยู่ในวัยเจริญพันธุ์ หลังจากไข่ตก ฮอร์โมนเพศหญิง ที่เพิ่มขึ้นจากรังไข่ จะกระตุ้นให้มีการเจริญของเยื่อบุโพรงมดลูก เกิดเป็นชั้นของเส้นเลือดนุ่มๆ เหมือนฟองน้ำที่หนาตัวขึ้นในโพรงมดลูก ไว้เป็นส่วนที่รอรองรับตัวอ่อน (ถ้าเกิดการปฏิสนธิ) มาฝังตัวเพื่อเจริญเป็นทารกต่อไป … เยื่อบุโพรงมดลูกนี้ อยู่ที่ผิวด้านในของมดลูก … ส่วนตัวมดลูก เป็นส่วนของกล้ามเนื้อที่ห่อหุ้มด้านนอก ไว้สำหรับ เมื่อทารถเจริญขึ้น จะได้เป็นเครื่องป้องกัน และ ตอนจะคลอด จะได้ใช้แรงของกล้ามเนื้อมดลูกในการบีบให้ทารกคลอดออกมาได้ .. กล้ามเนื้อมดลูก ในยามที่ไม่มีการปฏิสนธิ จะทำหน้าที่ บีบไล่ เยื่อบุโพรงมดลูกที่ลอกตัวออก มาเป็นประจำเดือนเพื่อรอกการสร้างเยื่อบุโพรงมดลูกใหม่ในเดือนถัดไป

-เรามักจะเคยเห็นคน surprise วันเกิด หรือทำ surprise เวลาให้ของขวัญ และ รอให้แกะกล่อง .. moment เหล่านั้น เรามักจะจดจำได้ดีกว่า เรื่องอื่นๆ … ในอีกทางหนึ่ง เวลา ต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ไม่รู้จะออกหัวออกก้อย เช่น ต้องลุ้นกับการประกาศผลสอบหรือ สมัครงาน หรือแม้แต่ลุ้นเวลาดูการแข่งขันกีฬา เราก็จะจำ ความรู้สึก หรือ สภาพแวดล้อมในขณะนั้นได้ดีกว่าปกติ และ ไม่ค่อยลืม ..ทั้งนี้เป็นเพราะ สมองเรา มีการตอบสนองต่อ ความรู้สึแปลกใจหรือประหลาดใจ อย่างเป็นระบบ เพื่อเรียนรู้ และ  ไว้เป็นบทเรียนสำหรับการเอาชีวิตรอด -มีการศึกษาในหนู และ พบกลไกการทำงานของ สมองที่ทำหน้าที่นี้ คือ สมองตำแหน่ง locus coeruleus ซึ่งอยู่ตรงแกนกลางของสมอง จะปล่อย สาร norepinephrine จำนวนมากออกมา (เหมือนในรูป) กระจายตัวไปทั่วทุกส่วนของสมอง ซึ่ง สาร norepinephrine นี้จะกระตุ้นการทำงานของเซลล์ประสาท และ

-เรารู้จักโรคซึมเศร้า คือ ภาวะที่จิดใจหดหู่ ไม่อยากทำอะไร หงุดหงิด กระวนกระวาย นอนไม่หลับ จนถึงอยากฆ่าตัวตาย …. ในทางการแพทย์ปัจจุบัน เรารู้ว่า โรคนี้รักษาให้หายได้ … ควรปรึกษาแพทย์ -ทางการแพทย์ เราพบว่า โรคซึมเศร้า สัมพันธ์กับการเสียสมดุลของสารเคมีในสมอง โดยเฉพาะ Serotonin พบว่า ที่ปลายประสาท เวลาเซลล์สมองพูดคุยกัน ไม่มีสารเคมี Serotonin เพียงพอ ในการสื่อสาร ให้เซลล์ รู้จัก หรือเข้าใจ ข้อมูล กันตามปกติ ในกระบวนการรักษา โรคซึมเศร้า แพทย์สามารถให้ยา ที่ไปช่วยให้ มีสารเคมี Serotonin ที่ปลายประสาทเพิ่มขึ้น ด้วยกลไกหลายอย่าง เช่น ไปยับยั้ง enzyme ที่สลาย Serotonin ไปเป็นสารอื่น หรือ ลด อัตราการดูดซีมของ Serotonin กลับเข้าไปที่ปลายประสาท เพื่อให้  Serotonin  ยังคงอยู่ที่บริเวณปลายประสาทนานขึ้น (ทำให้เหมือนมีมากขึ้น