การแพทย์

-การปฐมพยาบาลเบื้องต้น ที่หลายคนอาจจะไม่รู้ หรือ ทำไม่เป็น … อุบัติเหตุ มีดบาด หรือ กระแทก หรือ หกล้ม จนบาดแผลฉีกขาด และ เลือดออก หลายคน อาจจะตกใจ และ ไม่รู้ว่าจะทำยังไง เรามักจะเห็นบางที เลือดไหล ออกตลอด ไม่หยุด จนกระทั่งไปถึง โรงพยาบาล หรือ คลินิก .. ที่จริง เราสามารถดูแลได้ง่ายๆ เบื้องต้นครับ … มาดูหลักวิชาการทางการแพทย์ ว่าเราทำได้อย่างไรครับ -ใต้ผิวหนังของเรา จะมีเส้นเลือดฝอยขนาดเล็กมาเลี้ยงที่ทางการแพทย์เรียกว่า capillary หากเทียบกับถนนหนทาง ก็จะเป็น ซอยที่เข้าบ้าน และ ในเกือบทุกบริเวณ จะมีเส้นเลือดที่ใหญ่กว่านั้นเล็กน้อย เทียบกับถนน ก็จะเป็นตรอก ซึ่งเป็นทางก่อนจะแยกเป็นซอย เส้นเลือดกลุ่มนี้เรียก arteriole … เส้นเลือดพวกนี้ แตกแขนงมาจากเส้นเลือดที่ใหญ่กว่านั้น ที่อยู่ในกล้ามเนื้อ มาตามข้อพัก แขนขา และ เส้นเลือดใหญ่ในช่องอก

-ขอเล่าประสบการณ์ตรง ที่ชวนให้พวกเรารู้ว่า การมีรายชื่อยา หรือ รู้ว่าเรากินยาอะไรอยู่ หรือเอายาที่กินอยู่ให้หมอ และ พยาบาลดู เป็นเรื่องสำคัญมาก … ทางการแพทย์เรียกว่า med reconcile -เรื่องที่เล่าเกิดเมื่อปี พ.ศ. 2516 ในยุคนั้น ทางการแพทย์บ้านเรายังไม่มีระบบมาตรฐาน หรือ ระบบคุณภาพโรงบาล หรือ HA เข้ามากำกับ จึงเกิดเรื่องแบบนี้ขึ้น ….. ตอนนั้น ผมยังเรียนอยู่ชั้น ป 6 … ก่อนหน้านั้นคุณปู่ผม ซึ่ง เป็นคนสูงใหญ่ ทำงานหนัก เคยป่วยหนัก เข้า รพ รักษา ด้วยโรคหัวใจ เกือบจะเสียชีวิต แต่ก็รอดมาได้ แพทย์ให้การวินิจฉัยว่า เป็นโรคลิ้นหัวใจรั่วมานาน (โรคลิ้นหัวใจ รูมาติก) และมีเส้นเลือดหัวใจตีบ ด้วย ได้เจอหมอหัวใจที่เก่ง อ คณิน คุรุรัตน์พันธ์ คุณหมอใจดี (ผมเคยตามคุณปู่ไปที่คลินิกตอนไปตรวจ) รักษาจนคุณปู่แข็งแรง ไม่มีอาการผิดปกติ

-ฟังดูแปลกนะครับ เป็นฝี จะดีได้ยังไง และ ฝีแตกจะดีได้ยังไง -ในทางการแพทย์ การพบฝี หรือ หนอง แสดงว่า บริเวณนั้น มีสิ่งแปลกปลอม และ เชื้อโรคอยู่ในร่างกายเรา อยู่ในที่ๆไม่ควรอยู่ คือมีเชื้อโรคเข้ามารุกรานร่างกายเรา ไม่ว่าจะเป็นแผลแล้วเชื้อโรคเข้าไป หรือ เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายทางใดทางหนึ่ง แล้วไปรวมตัวกันอยู่ สร้างอันตรายให้กับร่างกายของเรา … น้ำหนอง ในฝีที่เราเห็นนั้น ไม่ใช่เชื้อโรคอย่างเดียวนะครับ ถ้าไปส่องกล้องจุลทรรศน์ดู จะพบว่า ในหนองส่วนใหญ่ เป็นเม็ดเลือดขาวของร่างกายเรา เป็น ทหารของร่างกายเราที่ถูกส่งเข้าไปสู้รบกับเชื้อโรค ถ้าทหารเราสู้ชนะ เชื้อโรคตายหมด ฝี และ หนองจะไม่เพิ่มขึ้น รอกองหนุนมาเก็บกวาด … แต่ในจังหวะที่ยังสู้ไม่ชนะ ร่างกายจะส่งทหารเพิ่มเข้ามาเรื่อยๆ ฝีหนองจะใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ เราจะเจ็บขึ้น มีการอักเสบเพิ่มขึ้น ที่เรียกกันว่า กลัดหนอง … เพราะเป็นจังหวะที่เกิดการสู้รบกันระหว่าง เม็ดเลือดขาว ซึ่งเป็นทหารของร่างกาย กับเชื้อโรคที่เพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว และ กำลังพยายามรุกรานเข้าสู่ร่างกายเข้าสู่อวัยวะส่วนอื่น แต่ทหารของเราล้อมไว้ จึงมีขอบเขตการสู้รบที่ชัดเจน เกิดการกลัดหนอง

-ปริมาณอินซูลินในร่างกายแต่ละคนมีปริมาณไม่เท่ากัน ทั้ง ในช่วงเวลาของวัน ต่างกันในแต่ละวัน และ แต่ละช่วงอายุ และแต่ละคน …. หัวใจคือ ถ้ามีปริมาณ อินซูลินเพียงพอ อินซูลิน จะสามารถนำน้ำตาลในเลือดไปเก็บที่ตับไว้สำรองสำหรับการใช้งานในรูปไกลโคเจน หรือ เก็บในรูปไขมัน แต่ถ้า มีอินซูลินพอ จะไม่มีน้ำตาลเหลือในกระแสเลือด นานเกินกว่าที่ควรจะเป็น -น้ำตาลที่เหลือเกินในกระแสเลือด ที่ไม่ได้ถูกเก็บ คือสิ่งแวดล้อมที่เป็นพิษ ที่จะทำให้เราป่วยเป็นโรคต่างๆสารพัด เพราะ อวัยวะต่างๆทำงานไม่ได้เนื่องจากมีน้ำตาลในกระแสเลือดมาคอยรบกวน เหมือนกับ เวลาที่เรากินอาหารแล้ว ไม่เก็บทำความสะอาด กินเสร็จแล้ว ทิ้งจานชามเศษอาหารไว้ในครัว บนโต๊ะ ในห้องรับแขก ในห้องนอน  ปล่อยให้ส่งกลิ่นบูดเน่า เราก็ไม่สามารถใช้ห้องเหล่านั้น ในการทำกิจกรรมอื่นๆได้อย่างเต็มที่ ฉันใด ก็ฉันนั้น คนเป็นเบาหวาน คือคนที่มีน้ำตาลในเลือด เหลือเกิน เกะกะไปหมด รบกวน สภาพแวดล้อมในการทำงานของอวัยวะต่างๆในร่างกาย -การดูแลผู้ป่วยเบาหวาน มี 2 ส่วน ส่วนที่ 1 คือ การดูแลให้ไม่มีน้ำตาลเกินในกระแสเลือดนานกว่าที่ควรจะเป็น (แก้ที่เหตุ) และ ส่วนที่

-ในช่วง 2 ปี ที่ Covid19 ระบาด เกือบทุกคนรู้จัก ไวรัส มากขึ้น จากเมื่อก่อนถ้าไม่ได้เรียนด้านชีววิทยา ก็มักจะไม่ค่อยใส่ใจเรื่องไวรัส เท่าไหร่ ถึงแม้มันจะอยู่กับเรา อยู่รอบๆ ตัวเรา เราเจอไวรัสมามากมายหลายครั้งในชีวิต แต่เราก็ไม่ได้ทำความรู้จักกับมัน ทั้ง ไข้เลือดออก ไข้หวัดใหญ่ อีสุกอีใส เริม คางทูม หรือ แม้แต่ โรคในพืช หรือ ในสัตว์ต่างๆมากมาย … ทุกวันนี้ หลายคน ก็ยังมีคำถามในการแยกไวรัส กับแบคทีเรีย ออกจากกันได้ยังไง รู้แต่ว่าเป็นตัวก่อโรค หรือ อาจจะเข้าใจว่า ไวรัส เป็นอีกชื่อหนึ่ง ของแบคทีเรียด้วยซ้ำ -ไวรัส ต่างจากสิ่งมีชีวิตอื่นๆ มากพอควรครับ … ก่อนอื่น ต้องขอท้าวความเรื่องแยกสิ่งมีชีวิต ออกจากสิ่งไม่มีชีวิตก่อนครับ … สิ่งมีชีวิต คือ การรวมกลุ่มกันของสารเคมี อย่างมีแบบแผน และ สามารถ ใช้ความมีแบบแผนนี้

-ยุคที่กัญชากำลังจากกลายเป็นของซื้อขายหรือเป็นส่วนประกอบของ อาหาร เครื่องดื่ม ได้เสรี ขอเขียนไว้ด้วยความเป็นห่วงผลระยะยาว ต่อ ทรัพยากรของประเทศไทย เด็ก วัยรุ่น ซึ่งจะโตต่อไปเป็นกำลังของชาติ … หาก การใช้กัญชา ไม่ได้ถูกกำกับให้ใช้ได้อย่างถูกต้อง จะส่งปัญหาระยะยาว กับคนไทย –การใช้กัญชาต่อเนื่อง มีผลโดยตรงต่อสมอง เพราะ มีตัวรับสัญญาณจากสารกัญชา ในสมองส่วนที่เป็นเนื้อเยื่อสีขาว White matter ส่วนนี้ เป็นเหมือนกับ สายไฟ ที่เชื่อมสัญญาณประสาทในสมอง ทำให้เกิดการพูดคุยกันระหว่างเซลล์สมอง …โดยการศึกษาพบว่า การได้รับสารกัญชา ในระยะยาว จะมีผลทำให้ สายสัญญาณประสาททำงานไม่ปกติ สมองส่วนสายสัญญาณฝ่อลง การส่งสัญญาณไม่เป็นระเบียบ ไม่มีสมาธิ เครียดง่าย และ คิดไม่ออก คิดช้า เรียนรู้ช้าลง … ผลเหล่านี้ มีผลต่อ เด็ก และ วัยรุ่น มากกว่า และรุนแรงกว่า ในผู้ใหญ่ -ทุกวันนี้ ยังไม่มีกระบวนการตรวจวัดปริมาณกัญชา ที่ร่างกายได้รับ หรือ ได้รับสะสม

-ส่วนหนึ่งคงเป็นเพราะมันอร่อย … แต่ความอร่อย เกิดเพราะความตั้งใจของสมองครับ -ความชอบ ความอยาก เป็นสิ่งที่ สมอง โปรแกรมไว้ เพราะว่า เมื่อไหร่ เกิดภาวะที่รู้สึกว่าดี หรือ เป็นประโยชน์ ไม่มีโทษ สมองของเราจะปล่อยสารแห่งความสุข dopamine ออกมา เพื่อให้ระบบประสาท หรือ เซลล์ประสาทที่คุยกันไว้ก่อนหน้านี้ มีความแน่นแฟ้นในการติดต่อสื่อสาร เหมือนการตัดถนนให้เป็น high way หรือ fast tract …. เส้นทางที่สมองมองเห็นอาหารกลุ่ม แป้ง และ น้ำตาล ไม่ว่าจะเป็น ข้าว ขนมปัง ขนมหวาน เมื่อหยิบอาหารเหล่านั้นกินเข้าไป และมีน้ำตาลเข้าไปในกระแสเลือดอย่างรวดเร็ว ทำให้สมองได้รับน้ำตาล มีพลังในการทำงาน สมองก็จะปล่อยสารแห่งความสุขออกมา ทำให้ เซลล์สมอง จดจำเส้นทางเดิน การพูดคุย และ การเชื่อมต่อการทำงาน ดังกล่าวให้แน่นหนา และ จำไว้ว่า ให้ทำซ้ำอีก … และ เมื่อทำซ้ำอีก

-เรื่องง่วงนอน หรือ นอนไม่หลับ เป็นเรื่องใหญ่สำหรับหลายๆคน .. แต่ที่เรารู้กันแน่ๆ คือ ในอดีต เวลา เรากินยาแก้แพ้ เพื่อลดอาการผื่นคันจากภูมิแพ้ หรือ ลดน้ำมูกที่เกิดจากภูมิแพ้มักจะมีผลข้างเคียง คือ อาการง่วงนอน จนบางครั้งถึงกับมีคำเตือนว่า คนกินยาแก้แพ้ ไม่ควรขับรถ หรือ ทำงานกับเครื่องจักร .. ในปัจจุบัน ยาแก้แพ้ หรือ ยาแก้ภูมิแพ้ มี ยาใหม่ ๆ ที่ลดอาการง่วงนอนเหล่านี้ลงได้มาก … แต่ โดยพื้นฐานดั้งเดิม ของการลดอาการจากภูมิแพ้  ยาที่ใช้จะทำให้ง่วงนอนครับ -การเกิดภูมิแพ้ คือ ภาวะที่ร่างกายเจอกับ อะไรที่เป็นสิ่งแปลกปลอม หรือ อะไรที่ทำให้เกิดการบาดเจ็บของเซลล์ เช่นถูกขีดข่วน หรือ กระแทก  .. ร่างกายจะปล่อยสาร Histamine ออกมา .. สาร Histamine จะมีตัวรับสัญญาณอยู่ในที่ต่างๆของร่างกาย แต่ที่แน่ๆ คือ ทำให้ มีการขยายตัวของหลอดเลือดฝอย

-มีการโฆษณา ยา และ อาหารเสริม ที่บอกว่า ใช้รักษาไขมันพอกตับ เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นมะเร็งตับ … เป็นการกล่าวอ้าง ที่อาจทำให้คนเข้าใจผิดครับ -ที่จริงไขมันพอกตับ ไม่ได้เป็นสาเหตุให้เกิดโรคมะเร็งครับ แต่เป็นขั้นตอนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ตับ ที่จะมีมะเร็งเกิดขึ้นหรือไม่เป็นมะเร็งก็ได้… ขอยกตัวอย่างง่ายๆ ให้ลองเทียบดูนะครับ ….แก้วน้ำที่อุณหภูมิปกติ เวลาใส่น้ำแข็งเข้าไปในแก้ว เติมน้ำเข้าไป เราจะได้น้ำเย็นๆ ไว้ดื่ม ขณะเดียวกัน เราเอามือจับที่ข้างแก้ว เราก็รู้สึกได้ว่า แก้วนั้น เย็น การเจอว่าแก้วน้ำเย็น ไม่ได้แปลว่า แก้วทำให้น้ำในแก้วเย็น แต่เป็นน้ำแข็งต่างหากที่ทำให้น้ำในแก้วเย็น … เราจับที่ข้างแก้ว แล้วพบว่า แก้วเย็น ก็อนุมาน ได้ว่า น้ำในแก้วจะเย็น … ไขมันพอกตับ ก็เหมือนกันครับ มีเหตุที่ทำให้ตับเกิดการเปลี่ยนแปลง เป็นขั้นเป็นตอน เสียหายเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เช่น เป็นไวรัสตับอักเสบ และตับเริ่มเสียหาย จะพบไขมันพอกตับ ต่อมาเสียหายเพิ่มขึ้น จนกลายเป็นตับแข็ง และ กลายเป็นมะเร็ง … ในระหว่างที่ตับเสียหาย เราจะพบปรากฏการณ์ ไขมันพอกตับ

– เด็กโง่ ทำไมกินแต่เลือด ไม่กินเนื้อหมู เซี่ยงจี๊” ได้ยินคำพูดแบบนี้ที่ผู้ใหญ่บอกเด็กเวลา กินต้มเลือดหมู เครื่องใน เพราะคิดว่า เลือดเป็นของราคาถูก … เข้าใจผิดนะครับ …“ก็เลยอยากนำเรื่องทางวิชาการมาเล่าสู่กันฟัง -ที่จริง เด็ก ที่กินเลือด เขาฉลาดนะครับ เขารู้ว่า ร่างกายต้องการอะไร … แม้แต่ องค์การอนามัยโลก ก็ยังแนะนำ ให้ป้องกันภาวะขาดธาตุเหล็ก ในทารก และ เด็ก …ทั้งนี้ เพราะว่า ธาตุเหล็ก มีส่วนสำคัญมากอย่างหนึ่งในการทำงานของสมองและ ระบบประสาท ทั้งในด้าน การพัฒนา ในวัยเด็ก และ การทำงานประสานงานต่อเนื่องในวัยผู้ใหญ่ … คนที่ขาดธาตุเหล็กมักมีอากการ คิดช้า ออกไปทางซึมๆ ดังนั้น การให้ได้รับธาตุเหล็กในอาหารที่เพียงพอ จึงมีความจำเป็นครับ … มาดูผลการศึกษากันครับ -มีการศึกษา ในลูกลิง วัย 2-4 เดือน จำนวน 41 ตัว เจาะเลือดดูว่า