การแพทย์

-เป็นที่แน่นอนว่า เครียดทำให้ผมขาว -นอกจากการเปลี่ยนแปลงตามวัย ที่ทำให้ผมขาว ยังพบว่า ฮอร์โมนบางตัว ที่เกี่ยวกับความเครียด เช่น corticosteroid อาจจะเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงระบบโปรตีนในเส้นผม ทำให้ผมบางลง และ กลายเป็นสีขาว … แต่เร็วๆนี้ มีการศึกษาพบว่า ตรงบริเวณโคนผม หรือ รากผม มี ปลายประสาทอัตโนมัติ กลุ่ม adrenergic หรือ ซิมพาเทติก อยู่ ซึ่งเราอาจจะสังเกตเห็นได้ว่า บางทีเวลาเสียวจะมีขนลุกซู่ตั้งขึ้น หรือ แม้แต่ในนก หรือนกยูง ที่เวลาลำแพนขนจะตั้งขึ้น หรือในสิงโตเวลาแสดงพลังจะมีขนรอบแผงคอพองขึ้นเป็นสง่า ปลายประสาทซิมพาเทติกนี้สามารถกระตุ้น ให้ เซลล์ต้นกำเนิดเม็ดสีของเส้นผม (McSCs) เคลื่อนที่เข้าไปในส่วนของเส้นผมที่จะงอกใหม่ได้ … ในภาวะปกติ การกระตุ้นมีไม่มาก จำนวน เซลล์ต้นกำเนิด ก็จะค่อยๆ พัฒนา และเพิ่มจำนวน และ ทยอยเข้าไปในเส้นผม -แต่ในภาวะเครียด หรือ ตกใจ หรือ ตื่นเต้น หรือ หวาดกลัว […]

-เป็นเรื่องจริงครับ ที่ เครียดมาก ทำให้ ผมขาว -มีการศึกษา ในคนที่มีผม สองสี (ดำปนหงอก) จำนวน 14 คน อายุเฉลี่ย 35 ปี นำเส้นผมมาตรวจดูปริมาณเม็ดสี ในแต่ละช่วงเวลาของเส้นผม …..เส้นผมจะงอกใหม่ขึ้นเรื่อยๆ ดังนั้น ยิ่งห่างโคนผมเท่าไหร่ จะยิ่งเป็นเวลาในอดีตเท่านั้น ยิ่งใกล้โคนผม จะยิ่งเป็นเวลา ในปัจจุบัน …. จากนั้น จึงสอบถาม ความเครียด ตามลำดับเวลาในอดีต โดยให้คะแนนความเครียด ตั้งแต่ 0 – 10 โดยเครียดมากสุดเป็น 10 ถ้าไม่เครียดเลยให้คะแนน 0 นำกลุ่มที่มีเส้นผม เปลี่ยนจากสีดำ เป็นสึขาว และ มีช่วงที่เปลี่ยนจากสีขาว เป็นสีดำ (ผมที่งอกใหม่ล่าสุดเป็นสีดำ) นำมาเทียบกับระดับความเครียดที่เกิดขึ้น -พบว่า ช่วงที่มีความเครียดสูงขึ้น และ ยังสูงอยู่ เส้นผมค่อยๆ เปลี่ยนจากสีดำเป็นสีขาว (เปลี่ยนจากปลายผมสีดำ เป็นส่วนกลางของเส้นผม สีขาว) และพอหายเครียด

–ผลพวงจาก Covid19 คนส่วนใหญ่ ระมัดระวังเรื่องความสะอาด เรื่องสุขภาพมากขึ้น การใส่หน้ากากอนามัย ก็ยังเห็นกันอยู่ทั่วไป โดยเฉพาะในที่ที่ผู้คนแออัด เป็นสิ่งที่ดีนะครับ –หลายคน ก็ยังคงติด เรื่อง การกดลิฟท์ เวลากดชั้นลิฟท์ จะใช้ปากกา หรือ กระดาษทิชชู กด หรือ ถ้าไม่มีเครื่องมือ ก็ใช้ ข้อนิ้วมือ กดแทนปลายนิ้วมือ ซึ่ง เชื่อว่า จะได้ไม่เผลอไปขยี้ตา หรือ เช็ดหน้า เช็ดปาก จะได้หลีกเลี่ยงการติดต่อ … แต่ ผมก็เห็นหลายคน ที่กดลิฟท์ แบบนี้ แต่ พอเข้าไปในลิฟท์ ก็ยืนพิงผนังลิฟท์ ด้วยความเมื่อย หรือ ความเคยชิน … ซึ่ง พื้นที่ที่ต้องสัมผัสผนังลิฟท์ เป็นบริเวณกว้างกว่าปลายนิ้วมาก และ สุดท้าย เราก็จับเสื้อ นำเสื้อไปพิงเก้าอี้ ที่บ้านที่ทำงาน ถ่ายโอนเชื้อโรคไปที่ต่างๆมากมาย -จึงอยากเตือนว่า การพิงเสา หรือ พิงผนัง

-บางมื้อ เวลากินข้าวที่หุงไว้ รู้สึกว่า เม็ดข้าวแข็ง ทั้งที่ ใส่น้ำตามขีดของหม้อหุงข้าวเท่าเดิม … เชื่อว่า คนส่วนใหญ่ รู้อยู่ว่า เพราะ เป็นข้าวเก่า ไม่ใช่ ข้าวต้นฤดู ซึ่งข้าวเก่าต้องใส่น้ำเยอะกว่าปกติ ไม่เช่นนั้น ข้าวจะแข็ง … เวลาซื้อข้าว ถ้าเป็นข้าวต้นฤดู จะราคาแพงหน่อย เพราะ หุงแล้ว ขึ้นหม้อ หอม และ นุ่ม อร่อย ซึ่ง เป็นความจริงครับ –เวลาข้าวที่สีแล้วทิ้งไว้ ยังไม่ได้เอาไปหุง จะเกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของเมล็ดข้าว ยิ่งทิ้งไว้นาน การเปลี่ยนแปลงก็ยิ่งมาก … ในองค์ประกอบของข้าว มีการสานตัวของกลูโคส เป็นแป้ง และ แป้งในเมล็ดข้าว มีการเรียงตัวกันหลายแบบ  ซึ่ง มี 2 กลุ่มใหญ่ ๆ คือ amylose และ amylopectin โดยที่ amylose จะเรียงตัวกัน เป็นเส้นเดียว

-มีคนถามหมอว่า ฝุ่น PM 2.5 ทำให้เป็นมะเร็งปอด ทำให้เป็นมะเร็งได้จริงๆหรือ … ในความรู้สึกของคนทั่วไป คิดว่าไม่น่าจะเป็นไปได้ -ขออนุญาต นำความรู้ทางการแพทย์ ประกอบกับเรื่องที่เราคุ้นเคยในชีวิตประจำวันมาเล่าให้เราฟังครับ -เชื่อว่า ทุกคนคงจะได้ใช้โทรศัพท์มือถือ และ ใช้งานจนรู้สึกเป็นเรื่องธรรมดาๆ ที่ไม่มีอะไรซับซ้อน เหมือนกับ ที่เราใช้ร่างกายของเราในการกิน เดิน หายใจ ขับถ่าย ฯลฯ ระบบทุกอย่าง เหมือนถูกทำมาอย่างดี ให้สามารถทำงานได้เอง โดยที่เราไม่ต้องไปยุ่ง หรือ ไปสนใจมัน … -ซื้อ มือถือมา โชคไม่ดี ก็จะเจอเครื่องเสีย ที่บอกว่า แผงวงจรเสียต้องเปลี่ยนใหม่ …..ภายในโทรศัพท์มือถือของเรามีองค์ประกอบ 2 กลุ่ม คือ กลุ่ม โปรแกรม และ กลุ่มเครื่องอิเล็กทรอนิกส์ ในส่วนที่เป็นเครื่องอิเล็กทรอนิกส์ คือ ส่วนที่เราบอกว่า มือถือ รุ่นนั้นรุ่นนี้ ประสิทธิภาพแค่ไหน ความเร็วแค่ไหน ความจุ แค่ไหน… ประมาณนั้น …

 -ส่วนประกอบเล็กที่สุด ที่ทำให้กล้ามเนื้อขยับได้คือ sarcomere ซึ่งมี การเรียงตัวเป็นชั้น เหมือน บานเลื่อน ที่จะขยับเข้าออก เวลา จะออกแรง กล้ามเนื้อบริเวณ A band จะเคลื่อนตัวเข้าหากัน (actin ดึงเข้าหา myosin) ทำให้กล้ามเนื้อหดสั้นเข้า  ระยะ I band จะสั้นลง…. เมื่อกล้ามเนื้อได้รับสัญญาณจากระบบประสาท แคลเซียม ที่เก็บสะสมอยู่ จะถูกปล่อยออกมา ให้จับกับ ส่วนปลายของ actin และ myosin ทำให้กล้ามเนื้อหดตัวเข้าหากัน และ เมื่อสิ้นสุดสัญญาณประสาท แคลเซียมจะถูกดูดกลับเขาไปเก็บที่ในกล้ามเนื้อ และกล้ามเนื้อจึงคลายตัวออก… การดูดแคลเซียม กลับต้องใช้พลังงาน กลูโคส (glucose) ผ่าน ATP [น้ำตาลส่วนที่สำรองเก็บไว้ในกล้ามเนื้อ เรียกว่า ไกลโคเจน (glycogen)]… หากไม่มีพลังงาน แคลเซียมจะค้างอยู่ ทำให้กล้ามเนื้อไม่สามารถคลายตัวออกจากกันได้ จึงเกิดเป็นตะคริว -การเกิดตะคริว เกิดได้จากทั้งปัจจัยบริเวณกล้ามเนื้อเอง และ ปัจจัยที่มาจากระบบประสาทสั่งการ -สาเหตุของตะคริวจากบริเวณกล้ามเนื้อ

-เชื่อว่าเกือบทุกท่าน คงเคยเป็นตะคริว และ ตอนที่เป็นตะคริว จะรู้สึกปวดมากๆ ถึงมากที่สุด.. เริ่มๆ ยังปวดไม่มาก แต่ถ้ายิ่งเป็นนานเท่าไหร่ จะปวดจนไม่รู้จะทำอย่างไร … ทำไมการเป็นตะคริวถึงปวดมากกว่าปกติ -ปกติความรู้สึกเจ็บปวดของร่างกาย จะรับรู้ผ่านปลายประสาทขนาดเล็ก ที่เรียกว่า pain receptor ซึ่ง เป็น เส้นประสาทฝอยๆ ที่แทรกอยู่ เกือบทุกที่ในร่างกายของเรา ปลายประสาทเหล่านี้ เมื่อได้รับการกระแทก การดึงรั้ง หรือ สารเคมี(โดยเฉพาะที่เป็นกรด) จะมีการกระตุ้นและส่งสัญญาณไปยังไขสันหลัง และ ส่งสัญญาณต่อไปที่สมอง เพื่อเป็นการเตือนภัย ซึ่งปลายประสาทแบบนี้ ก็มีอยู่ในกล้ามเนื้อลาย เช่นเดียวกัน -จังหวะที่เป็นตะคริวของกล้ามเนื้อลาย เป็นจังหวะที่ sarcomere หดรั้งดึงเข้าหากัน แต่ไม่ยอมคลายตัวออกจากกัน ไม่ว่าจะเป็นเพราะว่า สิ่งแวดล้อมในกล้ามเนื้อบริเวณดังกล่าว มีภาวะอ่อนล้าจากการทำงานมากเกินไป หรือ ระบบสัญญาณประสาทจากไขสันหลัง ที่มากระตุ้นถูกรบกวน หรือ ระบบที่ส่งสัญญาณให้ถูกคลายตัว ถูกรบกวนก็ตาม แต่สิ่งที่เกิดขึ้น คือ มีการกระตุ้นให้กล้ามเนื้อหดตัว ดึงเข้าหากัน ตลอดเวลา … เมื่อดูการวัดสัญญาณประสาทที่บริเวณกล้ามเนื้อ

-กล้ามเนื้อในร่างกายคนเรา มี 3 ประเภท กล้ามเนื้อเรียบ กล้ามเนื้อลาย และ กล้ามเนื้อหัวใจ –กล้ามเนื้อหัวใจ มีเฉพาะที่หัวใจ กล้ามเนื้อเรียบ อยู่รอบผนังเส้นเลือด และในผนังลำไส้ และ ทางเดินอาหาร ส่วนกล้ามเนื้อลาย คือ กล้ามเนื้อเป็นมัดๆ ที่เราใช้เคลื่อนไหว ทำให้เรามีกิจกรรมต่างๆได้ โดยกล้ามเนื้อที่เรารู้จัก หรือเรียกกันว่า กล้าม หรือ กล้ามเนื้อ เราหมายถึง กล้ามเนื้อลาย หรือ skeleton muscle -กล้ามเนื้อหัวใจ (Cardiac muscle) และ กล้ามเนื้อเรียบ (Smooth muscle) เนื่องจาก กล้ามเนื้อหัวใจเป็นกล้ามเนื้อที่อึด และ แข็งแรงมาก ทำงานได้โดยไม่อ่อนล้า ไม่เป็นตะคริว และ มีเลือดเลี้ยงอย่างเพียงพอ โดยกล้ามเนื้อหัวใจจะไม่เป็นตะคริว เพราะ ถ้าเป็น ตะคริว ก็คือ ไม่สามารถทำงานได้เลย เป็น ภาวะหัวใจล้มเหลว ถึงชิวิตได้ …

-ชีวิตคนกรุง มักจะเร่งรีบ และ บ่อยครั้ง ที่กินข้าวนอกบ้าน หรือ ซื้อ อาหารถุงกลับบ้าน… เมื่อวานนี้ หลังกินอาหาร รู้สึกแปลกๆ เช้านี้เหมือนตัวรุมๆ จะเป็นไข้ แต่ก็ไม่ถึงกับ มีมวนท้อง อาเจียน หรือท้องเสีย แบบอาหารเป็นพิษ -เคยเขียนเล่าเรื่อง อาหารเป็นพิษ ว่า เกิดจาก เชื้อโรคที่เติบโตในอาหาร และ เกิดการสร้างสารพิษทิ้งไว้ ในอาหาร ถึงแม้เราจะนำอาหารมาอุ่นใหม่ให้สุก เชื้อโรคตาย แต่สารพิษยังอยู่ … จะทำให้เกิดอาการของอาหารเป็นพิษได้ คือ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ซึ่ง มักจะเกิดภายใน 6 ชั่วโมงหลังกินอาหารที่มีสารพิษจากเชื้อโรค ซึ่งกลุ่มนี้ หากกินน้ำเกลือแร่ และ สารดูดซับสารพิษ กลุ่มผงถ่าน อาการจะดีขึ้น และ เมื่อสารพิษ ถูกขับถ่ายออกจากร่างกาย อาการก็จะหายเป็นปกติ -แต่เมื่อวาน อาการไม่เหมือน อาหารเป็นพิษ เริ่มมีอาการตั้งแต่หลังกินอาหาร ไม่ถึงครึ่งชั่วโมง แน่นๆ

–“เมื่อแรกรัก น้ำต้มผัก ยังว่าหวาน เมื่อจืดจาง น้ำตาล ยังว่าขม” ในความเป็นจริง ไม่ว่าเมื่อไหร่ น้ำต้มผักก็หวานได้เสมอครับ ขึ้นอยู่กับวิธีปรุงครับ -ปกติ ในความรู้สึกของคนเรา เวลา เห็นผักเป็นต้นๆ เป็นแว่นๆ ไม่ว่าจะเป็น กะหล่ำปลี แครอท ดูแข็งๆ ไม่น่าจะหวานได้ใช่ไหมครับ แต่ เราก็พบว่า แม้แต่ผัดผัก หรือ ผักต้ม เราก็รู้สึกได้ถึงรสหวาน แม้จะไม่ได้เติมน้ำตาล หรือ ผลชูรส เลยก็ตาม  … ลองมาดูว่า น้ำต้มผัก หวานได้อย่างไรกันครับ -ทราบกันดีว่า พืชผักทั้งหลาย เป็นสิ่งมีชีวิต ที่มีผนังเซลล์ที่แข็งแรง ที่เราเรียกว่า เซลลูโลส (cellulose) ซึ่ง เซลลูโลส นี้ เอง ที่ทำให้ เราเห็นผัก หรือ ต้นไม้ เป็นต้นๆ แข็ง และ ยืนต้นอยู่ได้ … ความรู้ทางวิทยาศาสตร์พื้นฐานบอกเราว่า องค์ประกอบของ เซลลูโลส จะมีพื้นฐานสำคัญ