การแพทย์

เรามีคนรู้จัก หรือคนในครอบครัว ที่เป็นเบาหวาน กันเกือบทุกคน … และ เราก็เห็นคนเหล่านั้น ส่วนใหญ่ เดินไป เดินมา ทำงานได้ ใช้ชีวิตได้เหมือนคนปกติ รู้แต่ว่า เวลาไปตรวจเลือด ไปหาหมอ หมอก็มักจะบอกให้คุมน้ำตาลในเลือด ให้กินยา ให้คุมอาหาร … หน้าตาของหมอเบาหวานส่วนใหญ่ ซีเรียส แต่ เราก็ไม่เห็นคนเป็นเบาหวานเป็นอะไรเลย ไม่รู้จะ ซีเรียสกันไปทำไมให้มากมาย … มาลองดูข้อเท็จจริงกันหน่อยครับ ว่าทำไม หมอเบาหวานถึง ซีเรียสกับเรื่องเบาหวานนัก น้ำตาลสูงในเลือด ก่อเรื่องวุ่นวายให้กับร่างกาย และ ทำให้หมอๆ เป็นห่วงคนไข้ที่เป็นเบาหวาน …น้ำตาลสูง สร้างปัญหาผ่านเป้าหมายหลัก ที่เสียหายจากเบาหวานเพียงอย่างเดียว คือ ผนังหลอดเลือดครับ … น้ำตาลในเลือดสูง สร้างความเสียหายให้กับหลอดเลือดครับ … มีการศึกษาเรื่องนี้อย่างชัดเจน หลอดเลือดทั่วร่างกาย โดยเฉพาะ หลอดเลือดฝอย ซึ่ง เป็นส่วนปลายสุดที่นำอาหารไปเลี้ยงเนื้อเยื่อ จะมีโครงสร้าง ที่เป็นเซลล์เยื่อบุชั้นบางๆ คลุมที่ด้านในผนังหลอดเลือด (คล้ายกับเยื่อบุกระพุ้งแก้มที่คลุมในช่องปาก แต่เยื่อบุผนังหลอดเลือด […]

-ยุคนี้เราจะได้ยินคนพูดถึง หลังคด หรือ หมอบอกว่ากระดูกสันหลังคด บ่อยๆ เพราะ เวลาไปหาหมอเรื่องปวดเมื่อย เริ่มมีการนำเอาประเด็นเรื่องโครงสร้างของร่างกาย ที่หมอตรวจพบว่า มีการโค้งงอของแนวกระดูกสันหลัง อาจจะเป็นรูป ตัว S เมื่อมองดูจากด้านหลัง และ ส่งผลให้มีการปวดตึงต้นคอ สะบัก หายใจติดขัด ปวดเอว ฯลฯ -ซึ่งภาวะผิดปกตินี้ เป็นภาวะผิดปกติ ที่เกิดขึ้นจริง และ มีผลกับร่างกายของเรา และ การทำงานของส่วนต่างๆของร่างกายเราจริง … ธรรมชาติของร่างกาย เวลามีอาการเจ็บ หรือ ล้าของ อวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่ง อวัยวะหรือกล้ามเนื้อส่วนอื่น ก็จะมาทำงานเพื่อชดเชย เพื่อให้เกิดสมดุล และหาก ความล้า ความเจ็บนี้ สืบเนื่องกันไปหลายจุด ก็จะมีการเกร็งตัวของ กล้ามเนื้อไปด้านใดด้านหนึ่ง เช่น สะบักซ้ายตึง คอด้านขวาก็ต้องดึงให้ตึงขึ้น เพื่อให้ ศีรษะยังคงตั้งตรงอยู่ เอว ด้านขวา ก็ต้อง เกร็งขึ้นเพื่อให้ลำตัวตั้งตรงอยู่ จึงมองเห็นเป็นรูป ตัว S อย่างที่พูดกันว่า

-คนไข้ที่เป็นมะเร็งมักจะถามหมอว่าเป็นมะเร็งระยะอะไร .. หลายคนกว่าจะมาเจอหมอ ก็เป็นมะเร็งระยะที่ 4 หรือ ระยะแพร่กระจาย .. หรือบางครั้ง ผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งระยะต้นๆ รักษาหายไปสักพัก มีการแพร่กระจายของโรคไปยังอวัยวะอื่น ไม่ว่าจะเป็น ตับ ปอด กระดูก หรือ สมอง ทางการแพทย์ก็เรียกรวมกันว่ามะเร็งระยะแพร่กระจาย หรือ มะเร็งระยะที่ 4 –หลายๆคน เข้าใจผิด เรียกมะเร็งระยะแพร่กระจาย หรือ ระยะที่ 4 ว่าเป็นมะเร็งระยะสุดท้าย (terminal stage cancer) แต่นั่นก็มีที่มาที่ไปครับ เพราะว่า ในการแบ่งระยะของมะเร็ง มี 4 ระยะ (บางครั้งก็มี 5 ระยะ หรือ เพิ่มระยะ 0 ซึ่งเป็นระยะที่ยังไม่ลุกลามผ่านเยื่อบุผนังของเยื่อบุผิว … non invasive ซึ่งบางครั้ง บางอวัยวะก็ไม่เรียกว่าเป็นมะเร็ง)… ในการบอกระยะของมะเร็ง จะช่วยแพทย์และผู้ป่วยในการเข้าใจความรุนแรงของโรค และ วางแผนการรักษาที่เหมาะสม ไม่มากเกินไป

-ผมมีแพทย์ พยาบาล และคนรู้จักหลายคน ที่สามารถลดน้ำหนักได้ มากกว่า 20 กิโลกรัม โดยไม้องใช้ยาลดความอ้วน -น้ำหนักเกินเป็นเรื่องของความเคยชิน -ความรู้ทางการแพทย์เกี่ยวกับน้ำหนักเกินที่ควรรู้และจำเป็นมีดังนี้ 1) การมีน้ำตาลในเลือด สมองชอบ เพราะ ถ้าขาดน้ำตาล สมองจะเครียด และ ล้า 2) เมื่อน้ำตาล (แป้งและน้ำตาล) เหลือใช้ จะถูกเปลี่ยนเป็นไขมัน 3) ไขมันจะถูกเก็บสะสม ในเซลล์ไขมัน ซึ่ง บวม และ พองออกได้หลายเท่าตัว 4) เมื่อพื้นที่เก็บไขมันเริ่มเต็ม เซลล์ไขมันชนิด ไขมันขาว (white fat) จะเพิ่มจำนวนขึ้น 5) เวลาลดน้ำหนักจะทำให้เซลล์ตัวเล็กลง แต่จำนวนเซลล์ไม่ลดลง ดังนั้น จึงพร้อมที่จะบวม และ พองขึ้นมาใหม่ 6) การลดน้ำหนักจนเซลล์ไขมันลดลง ต้องรอให้เซลล์ตาย ซึ่งต้อใช้เวลามากกว่า 6 เดือน 7) หากมีน้ำตาล และ ไขมัน ร่างกยจะใช้น้ำตาลก่อน

-เราคงเคยเห็นบางคน ที่หลังกินอาหารแล้วต้องเข้าห้องน้ำถ่ายอุจจาระเลย แบบว่ากินปุ๊บ ปวดท้องถ่ายปั๊บ … ถึงกับถูกแซวว่า ลำไส้สั้นจัง กินปุ๊บถ่ายปั๊บ -เรื่องที่ว่าเป็นเรื่องจริงทางสรีรวิทยา ของระบบอัตโนมัติในร่างกายเราครับ (gastro-colic reflex) มีการศึกษานำเครื่องวัดแรงดันและการบีบตัวของลำไส้ ใส่เข้าไปในลำไส้ใหญ่ของอาสาสมัคร และ วัดการเคลื่อนไหวและแรงบีบตัวของลำไส้แต่ละส่วน ตั้งแต่ลำไส้ใหญ่ส่วนต้น(ด้านขวาของช่องท้อง) ส่วนกลาง (ใต้ลิ้นปี่) และส่วนปลาย (ด้านซ้ายของช่องท้อง) จนถึงส่วนของไส้ตรงและทวารหนัก (ส่วนล่างก่อนจะขับถ่ายออกมา) เพื่อศึกษา รูปแบบการเคลื่อนที่ของกากอาหาร ว่าถูกลำไส้บีบตัวและ พากากอาหารจากด้านขวา เคลื่อนที่มาจนถึงการขับถ่ายออกทางทวารอย่างไร … ในการศึกษา พบว่า การบีบตัวของลำไส้จะมีการบีบตัวทั้งแบบ บีบสั้นๆ บีบแรงๆ บีบต่อเนื่องเป็นจังหวะ และ บีบแรงสุดๆยาวๆนานๆ ซึ่งพบว่าการบีบตัวเป็นจังหวะ เป็นการพากากอาหารให้ค่อยๆ เคลื่อนที่ไป เพื่อกากอาหารเหล่านั้น จะมีเวลาสะสมรวมกันเป็นก้อนอุจจาระ แต่ เวลาบีบตัวแรงสุดๆ ยาวๆ นานๆ เป็นการบีบเหมือนตอนจะถ่ายอุจจาระ … จากภาพแผนภูมิจะเห็นว่าหลังจากการกินอาหารเข้าไป จะมีการบีบตัวของลำไส้ใหญ่เพิ่มขึ้น และ มีการบีบตัวแบบแรงสุดๆ ยาวๆ นานๆ เกิดขึ้นด้วย

-แล้วเป็นไข้ทำไม ร่างกายเราทำไมต้องเป็นไข้ด้วย สรุปแล้ว มันดี หรือ ไม่ดี ที่เวลาไม่สบาย แล้วเป็นไข้… มาดูข้อมูลทางการแพทย์กันครับ –อุณหภูมิปกติของร่างกาย เฉลี่ยอยู่ที่  37.0°C หรือ 98.6°F +/- 0.7 องศา คือระหว่าง 36.0 – 37.8 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นอุณหภูมิ ที่เซลล์ และ ระบบต่างๆในร่างกายของเราจะทำงานได้เป็นปกติ … แต่พอมีการติดเชื้อ ไม่ว่าจะไวรัส หรือเชื้อแบคทีเรีย หรือ มีสิ่งแปลกปลอม เข้ามาในร่างกาย ร่างกายเราจะมีระบบอัตโนมัติ กระตุ้น ให้เกิดไข้ หรือ เป็นไข้ ตรงนี้ เป็นธรรมชาติของร่างกาย ที่ถูก โปรแกรมไว้นะครับ ไม่ใช่ อะไรที่เราอยากให้เป็นหรือไม่อยากให้เป็นได้ แต่ มันจะเป็นแบบนี้เสมอ … ธรรมชาติ มีเหตุผล ในการกระตุ้นให้ร่างกายเรามีไข้ หรือ อุณหภูมิสูงขึ้นครับ มาดูครับว่า ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น -จากการศึกษาพบว่า

-ยังมีหลายคนที่ใช้เวลาอยู่หน้าจอ TV วันละหลายชั่วโมง หรือ แม้แต่เปิดทีวีไว้ ดูไปกินขนมไป -ข้อมูลทางการแพทย์พบว่า คลื่นสมอง และ ความตื่นตัวของสมอง โดยรวม ขณะนั่งดูทีวี มีการทำงานแบบน้อยมาก คล้ายๆคนใกล้หลับ หรือ เรียกว่า เป็นคลื่นสมองแบบ ไปเรื่อยๆ ความสามารถในการคิด เรียนรู้ และ จดจำ มีค่าต่ำ เมื่อเทียบกับ กิจกรรมการอ่านหนังสือ หรือ ดูหนังในโรงหนัง …. แปลว่า ขณะที่เราดูทีวี บ่อยครั้ง เราทำอะไรอยู่ เราก็ไม่ค่อยรู้ตัว ดังนั้น หากเรากินขนม ไปเรื่อยๆ ระหว่างดูทีวี เราก็มักจะไม่รู้ตัว หรือ รู้สึกว่า กิน เราจึงมักจะกินเกิน และ ทำให้อ้วน -นอกจากเรื่องการกินแล้ว ยังพบว่า หากเรานั่งอยู่หน้าจอทีวี นานๆ แทนที่สมองจะได้พัฒนา แต่กลับจะกลายเป็นสมองฝ่อ … ดังนั้น บ้านที่มีคนสูงอายุ จึงไม่ควรให้คนสูงอายุ หรือ

-การปฐมพยาบาลเบื้องต้น ที่หลายคนอาจจะไม่รู้ หรือ ทำไม่เป็น … อุบัติเหตุ มีดบาด หรือ กระแทก หรือ หกล้ม จนบาดแผลฉีกขาด และ เลือดออก หลายคน อาจจะตกใจ และ ไม่รู้ว่าจะทำยังไง เรามักจะเห็นบางที เลือดไหล ออกตลอด ไม่หยุด จนกระทั่งไปถึง โรงพยาบาล หรือ คลินิก .. ที่จริง เราสามารถดูแลได้ง่ายๆ เบื้องต้นครับ … มาดูหลักวิชาการทางการแพทย์ ว่าเราทำได้อย่างไรครับ -ใต้ผิวหนังของเรา จะมีเส้นเลือดฝอยขนาดเล็กมาเลี้ยงที่ทางการแพทย์เรียกว่า capillary หากเทียบกับถนนหนทาง ก็จะเป็น ซอยที่เข้าบ้าน และ ในเกือบทุกบริเวณ จะมีเส้นเลือดที่ใหญ่กว่านั้นเล็กน้อย เทียบกับถนน ก็จะเป็นตรอก ซึ่งเป็นทางก่อนจะแยกเป็นซอย เส้นเลือดกลุ่มนี้เรียก arteriole … เส้นเลือดพวกนี้ แตกแขนงมาจากเส้นเลือดที่ใหญ่กว่านั้น ที่อยู่ในกล้ามเนื้อ มาตามข้อพัก แขนขา และ เส้นเลือดใหญ่ในช่องอก

-ขอเล่าประสบการณ์ตรง ที่ชวนให้พวกเรารู้ว่า การมีรายชื่อยา หรือ รู้ว่าเรากินยาอะไรอยู่ หรือเอายาที่กินอยู่ให้หมอ และ พยาบาลดู เป็นเรื่องสำคัญมาก … ทางการแพทย์เรียกว่า med reconcile -เรื่องที่เล่าเกิดเมื่อปี พ.ศ. 2516 ในยุคนั้น ทางการแพทย์บ้านเรายังไม่มีระบบมาตรฐาน หรือ ระบบคุณภาพโรงบาล หรือ HA เข้ามากำกับ จึงเกิดเรื่องแบบนี้ขึ้น ….. ตอนนั้น ผมยังเรียนอยู่ชั้น ป 6 … ก่อนหน้านั้นคุณปู่ผม ซึ่ง เป็นคนสูงใหญ่ ทำงานหนัก เคยป่วยหนัก เข้า รพ รักษา ด้วยโรคหัวใจ เกือบจะเสียชีวิต แต่ก็รอดมาได้ แพทย์ให้การวินิจฉัยว่า เป็นโรคลิ้นหัวใจรั่วมานาน (โรคลิ้นหัวใจ รูมาติก) และมีเส้นเลือดหัวใจตีบ ด้วย ได้เจอหมอหัวใจที่เก่ง อ คณิน คุรุรัตน์พันธ์ คุณหมอใจดี (ผมเคยตามคุณปู่ไปที่คลินิกตอนไปตรวจ) รักษาจนคุณปู่แข็งแรง ไม่มีอาการผิดปกติ

-ฟังดูแปลกนะครับ เป็นฝี จะดีได้ยังไง และ ฝีแตกจะดีได้ยังไง -ในทางการแพทย์ การพบฝี หรือ หนอง แสดงว่า บริเวณนั้น มีสิ่งแปลกปลอม และ เชื้อโรคอยู่ในร่างกายเรา อยู่ในที่ๆไม่ควรอยู่ คือมีเชื้อโรคเข้ามารุกรานร่างกายเรา ไม่ว่าจะเป็นแผลแล้วเชื้อโรคเข้าไป หรือ เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายทางใดทางหนึ่ง แล้วไปรวมตัวกันอยู่ สร้างอันตรายให้กับร่างกายของเรา … น้ำหนอง ในฝีที่เราเห็นนั้น ไม่ใช่เชื้อโรคอย่างเดียวนะครับ ถ้าไปส่องกล้องจุลทรรศน์ดู จะพบว่า ในหนองส่วนใหญ่ เป็นเม็ดเลือดขาวของร่างกายเรา เป็น ทหารของร่างกายเราที่ถูกส่งเข้าไปสู้รบกับเชื้อโรค ถ้าทหารเราสู้ชนะ เชื้อโรคตายหมด ฝี และ หนองจะไม่เพิ่มขึ้น รอกองหนุนมาเก็บกวาด … แต่ในจังหวะที่ยังสู้ไม่ชนะ ร่างกายจะส่งทหารเพิ่มเข้ามาเรื่อยๆ ฝีหนองจะใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ เราจะเจ็บขึ้น มีการอักเสบเพิ่มขึ้น ที่เรียกกันว่า กลัดหนอง … เพราะเป็นจังหวะที่เกิดการสู้รบกันระหว่าง เม็ดเลือดขาว ซึ่งเป็นทหารของร่างกาย กับเชื้อโรคที่เพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว และ กำลังพยายามรุกรานเข้าสู่ร่างกายเข้าสู่อวัยวะส่วนอื่น แต่ทหารของเราล้อมไว้ จึงมีขอบเขตการสู้รบที่ชัดเจน เกิดการกลัดหนอง