การแพทย์

-หลายท่านคงเคยมีประสบการณ์ ตื่นเต้นใจสั่น ใจเต้นแรง และรู้สึกหวิวๆ เหมือนจะเป็นลม .. หรือ บางคนออกกำลัง วิ่ง เหนื่อยมาก ใจสั่น และ เหมือนจะเป็นลม …มาดูว่าเกิดอะไรขึ้นกับร่างกายเราครับ -ปกติ เวลาร่างกายต้องใช้กำลังกาย หรือ กำลังสมองมากขึ้น ระบบประสาทอัตโนมัติ จะกระตุ้นให้หัวใจและปอดทำงานหนักขึ้น หัวใจเต้นเร็วขึ้น หายใจเร็วขึ้น เพื่อ ส่งออกซิเจนปริมาณมากขึ้น ไปเลี้ยงร่างกายและสมอง … การที่หัวใจเต้นเร็วขึ้น เป็นเรื่องจำเป็น และ เป็นสิ่งที่ดีครับ… ซึ่ง โดยปกติ เวลาหัวใจเต้นเร็วขึ้น ก็มีปริมาณเลือดที่ไปเลี้ยงร่างกายเพิ่มขึ้นตามตวามตั้งใจครับ -แต่ว่า เนื่องจากระบบไหลเวียนในร่างกาย เป็นระบบปิด ปริมาณเลือดทีไหลเวียนมีคงที่ และ ช่องทางเข้าของเลือดที่มาที่หัวใจ ก็มีเส้นเลือดขนาดเท่าเดิม เลือดที่ไหลกลับเข้าหัวใจ ในการบีบตัวแต่ละครั้ง ปริมาณเลือดจะสัมพันธ์กับ ขนาดของเส้นเลือด แรงดูดกลับ และ ระยะเวลาให้เลือดไหลเข้าหัวใจ (มีข้อจำกัด ไม่สามารถเพิ่มขึ้นได้เกินจุดที่กำหนด)… คิดง่ายๆ เหมือนเราเอาถังน้ำไปรองน้ำก๊อก ถ้าเรามีเวลารองน้ำ น้อย เราก็มีน้ำในถังน้อย […]

-เวลาเห็นคน “ถอนหายใจ” ความรู้สึกของเราจะเป็นไปในทาง “ลบ” แต่ในชีวิตจริงแล้ว คนเรา ถอนหายใจอยู่เกือบทั้งวัน แต่ เราไม่ได้สังเกตเองครับ –การถอนหายใจ กับ การหาว เป็นกลไกตามธรรมชาติ เพื่อทำให้ ปอดของเราแข็งแรง พร้อมที่จะแลกเปลี่ยนออกซิเจนได้เต็มที่ … ปอดเราเหมือนกระบอกสูบ ที่เมื่อกระบังลม ดึงให้ช่องว่างในปอดเพิ่มขึ้น จากการเคลื่อนที่ลงไปทางช่องท้อง ลม ก็จะถูกดูดเข้าทางหลอดลม เพื่อเคลื่อนที่ไปสู่ถุงลมขนาดเล็กตรงส่วนปลาย ณ จุดนั้น จะมีการแลกเปลี่ยน ออกซิเจน และ คาร์บอนไดออกไซด์ กับเส้นเลือดฝอยๆ รอบๆถุงลมเล็กๆ เหล่านั้น ทำให้ ในเลือดเรามีออกซิเจน ไปใช้ และ ขับ คาร์บอนไดออกไซด์ออกมา … ประสิทธิภาพของการหายใจ จะขึ้นอยู่กับ ลมที่เข้าไปในถุงลม (ไม่ใช่แค่เข้าไปในปอดนะครับ ต้องระดับถุงลม) กับ เลือดที่มาเลี้ยงที่ถุงลม … จึงเห็นได้ว่า ลมที่เข้าสู่ถุงลมเป็นเรื่องสำคัญมากสำหรับชีวิต -ในการหายใจปกติ ถ้าลมเข้าไปไม่มากพอ ถุงลมบางถุงจะโป่ง แต่ บางถุงจะแฟบ

-สิ่งมีชีวิต มีความสามารถในการรับรู้ และ มีความรู้สึก เราเอง มนุษย์ รู้สึกได้จากตัวเราเอง ว่า ร้อน เจ็บ ดีใจ ฯลฯ ในสัตว์ก็มีความรู้สึก เช่น แมว หมา เวลารู้สึกชอบ ก็เข้าใกล้ กลัวก็วิ่งหนี ฯลฯ เลยมีคำถามว่า แล้วต้นไม้มีความรู้สึกหรือไม่ -เราเห็นต้นไมยราพ เวลาแตะถูก ใบจะหุบ หรือ หม้อข้าวหม้อแกงลิง เวลามี แมลงเข้าไปแตะถูก กาบจะห่อเข้ามาจับตัวแมลงไว้เหมือนปากงับ .. ต้นไม้เวลาปลูกในที่ร่ม จะงอกหรือ โตไปด้านที่มีแสงแดดส่อง ดอกทานตะวัน ก็หันเข้าหาแสงอาทิตย์ … คนโบราณบอกว่า ต้นมะม่วงไม่ออกลูกให้เอามีดฟันที่ต้น ปีถัดมาจะออกลูก (เหมือนต้นไม้กลัวตาย) .. ต้นไม้ขยับไม่ได้ เคลื่อนที่ไม่ได้ พูดไม่ได้ แล้ว มันมีความรู้สึกไหม -มีคนพยายามศึกษา โดยปลูกต้นไม้ไว้และใช้การสัมผัส ที่ใบไม้สม่ำเสมอ เหมือน เวลาที่ปลูกต้นไม้ไว้ใกล้กัน ใบที่งอกออกมาจะแตะ หรือชนกับใบของต้นไม้ต้นอื่น ทำให้

-คนทำงานเก่งและประสบความสำเร็จ นอกจากความรู้ ทักษะ แล้ว ต้องมีประสบการณ์ … ประสบการณ์ ไม่ใช่ แค่การเห็นอะไรซ้ำๆ หรือ เจออะไรซ้ำๆ เพราะหลายคนเจออะไรซ้ำๆ ก็เอามาใช้ประโยชน์ไม่ได้ แต่บางคนเจอแค่ ครั้งสองครั้ง ก็เอามาใช้ให้เกิดประโยชน์ได้แล้ว –การท่องสูตรคูณ เป็นต้นแบบการฝึกสมองของเราให้ มีทักษะในการสร้างประสบการณ์ที่ถูกแต้องและมีรูปแบบ ที่เรียกว่า “Structural recognition” โดยการจัดระเบียบสิ่งที่เราพบเห็น สร้างความสัมพันธ์ ระหว่าง เซลล์ประสาท ที่สามารถนำความจำไปเก็บไว้เป็นที่เป็นทางอย่างเป็นระบบ ระเบียบ เมื่อต้องการใช้ จะสามารถนำออกมาใช้ได้ทันที สมองเรียนรู้เทคนิคนี้ จากการทำจริงในการท่องสูตรคูณ และ มีการเสริมแรงทางบวก (positive reinforcement) เมื่อสามารถนำสูตรคูณไปใช้ได้จริง ทำให้ แนวทางการเก็บความจำ เก็บประสบการณ์เข้มแข็งขึ้นเรื่อยๆ และ เป็นพื้นฐาน ในการนำสิ่งต่างๆที่ได้พบได้เห็น ไปเก็บเรียงอย่างเป็นระเบียบพร้อมใช้งาน เป็นการรู้จักอย่างมีแบบแผน หรือ Structural recognition –การท่องอาขยาน เป็นส่วนที่ยากขึ้นไปอีก ถัดจากการท่องสูตรคูณ เพราะ Structural recognition ไม่ใช่ตัวเลขที่เหมือนๆกัน

-เคยไหมครับ ที่เวลา ออกกำลังกายหนักๆ วิ่งเร็วๆ ไปสักพัก ก็เหนื่อยมาก หอบด้วย จุกลิ้นปี่ด้วย .. เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในร่างกายเรานะครับ -เราเคยได้ยินเรื่อง “ร้อนตับแตก” ซึ่ง เป็น เรื่องของ ตับจาก ที่ใช้มุงหลังคา พอร้อน ตับจากแห้ง ก็แตกแยกตัวออกจากกัน เรียกว่า ตับแตก … แต่ กรณี ออกแรงมากๆ เช่น วิ่งเร็วๆ หรือ ยกของหนักๆ และ เหนื่อยมาก จน “ตับแลบ” หรือ “จุกตับ” เป็น ลักษณะที่เกิดกับ ตับ ของคนเราครับ เป็นตับ จริงๆ ไม่ใช่ ตับจากครับ -โดยปกติ เลือดในร่างกาย จะไหลผ่านตับ เพื่อลำเลียง สารอาหารที่สะสมไว้ในรูป Glycogen ไปให้ร่างกายใช้ โดยลำเลียงเข้าไปที่หัวใจ ก่อนจะสูบฉีดไปยังส่วนอื่นของร่างกาย … ยามที่ต้องออกกำลังกายหนักขึ้น

-ยุคนี้ การฉีดโบท็อก เพื่อความงาม ลดรอยเหี่ยวย่นบนใบหน้า มีการทำกันอย่างแพร่หลาย … แต่ ตั้งต้นของความรู้เกี่ยวกับ โบท็อก เป็น โรคที่น่ากลัว และ ทำให้ถึงตายได้ -โรค Botulism โบทูลิซึ่ม เป็น โรคที่รู้จักกันมาก นานตั้งแต่ ค.ศ. 1793 รู้จักครั้งแรก ในหมู่บ้าน ที่กินอาหารคล้ายไส้กรอก ที่หมักเนื้อในกระเพาะหมู มีคนตายพร้อมกัน 6 ราย … โรคนี้ เกิดจากเชื้อแบคทีเรียชื่อ Clostridium botulinum ซึ่ง เป็นเชื้อที่เติบโตได้ดีในสิ่งแวดล้อมที่ปิด ที่ไม่มีออกซิเจน เชื้อโรคนี้จะผลิตสารพิษออกมา (toxin) เรียกว่า Botulinum toxin ที่เราเรียกย่อๆว่า BoTox (โบท็อก) สารพิษ โบท็อก ดังกล่าว จะทำให้ กล้ามเนื้อเป็นอัมพาต ซึ่ง หากกินเข้าไป และ มีการดูดซึมเข้ากระแสเลือด โดยที่มีสารพิษนี้ ปริมาณมากพอ

-เราอาจจะเข้าใจผิด คิดว่า เวลาถูกกดทับหน้าอก ทำให้หายใจไม่ออก แต่ กดท้องทำให้หายใจลำบากกว่าครับ -คนที่ใส่ stay รัดหน้าท้องบางคนถึงกับหน้ามืดเป็นลม … คนตั้งท้อง มักจะนอนหงายไม่ค่อยสบาย เพราะ หายใจไม่เต็มปอด … คนที่ผ่าตัดหน้าท้องมา ปวดแผล หายใจได้ไม่เต็มที่ มักจะวิงเวียนศีรษะ …. คนที่มีน้ำในช่องท้อง ท้องมาน จะอึดอัดมาก .. เหล่านี้ ล้วนแต่เป็นเหตุการณ์ที่เราพบเห็นได้ และ ทำให้รู้ว่า การกดแน่นที่ท้องมีผลกับ การหายใจด้วย … ลองมาดูความรู้กันนะครับ -การหายใจของเรา คือ ปอดจะขยายตัว เพื่อรับ ออกซิเจน และ แลกเอา คาร์บอนไดออกไซด์ ออกไปกับลมหายใจ เพื่อให้ร่างกาย และ สมอง มีออกซิเจนไปใช้ได้อย่างเพียงพอ ตอนขยายตัว จะเหมือน การดูดเอาลมเข้าไป ตอนหดตัวคือการบีบเอาลมออกมา .. ในการหายใจปกติ แต่ละครั้ง จะมีลมเข้าออก ประมาณ 0.5-1.0

-เพื่อนถามว่า เดี๋ยวนี้ เห็นโฆษณา เทคโนโลยี สามารถผ่าตัดเปลี่ยนปอด เปลี่ยนตับ เปลี่ยนไต ที่เรียกว่า ปลูกถ่ายอวัยวะ เอา อวัยวะจากคนอื่น มาใส่แทนที่อวัยวะของผู้ป่วย ที่ทำงานได้ไม่เต็มที่ เป็นข่าวที่มีให้เห็นได้เป็นปกติ ทันสมัย …. ในกรณีแบบนี้ ถ้าคนเป็นมะเร็งปอด หรือ มะเร็งตับ จะผ่าตัดเอา ปอด หรือ ตับที่เป็นมะเร็งออกไป และ เอาปอด หรือ ตับคนอื่นมาแทน เป็นการรักษาจะได้ไหม… ชวนมาฟังความรู้ทางการแพทย์เกี่ยวกับเรื่องมะเร็งกับการผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะกันครับ -ปกติเวลาเราปลูกถ่ายอวัยวะ เราจะเลือก อวัยวะของคนที่รับ กับคนที่ให้ ให้มีลักษณะทางพันธุกรรมที่ใกล้เคียงกันที่สุด โดยการตรวจ Human leukocyte antigen (HLA) ที่มีลักษณะเดียวกันหรือใกล้กัน เหมือนเราตรวจหมู่เลือด A B O เพราะ หากเราได้รับเลือด หรือ อวัยวะที่อยู่ในคนละหมู่ของ HLA หรือ หมู่เลือด A B O

หลายคนที่ไม่ค่อยได้ออกกำลังกาย คงเคยเจอกับเหตุการณ์แบบนี้ คือ พอไปออกกำลังกาย เช่น เดิน วิ่ง ตีแบด เตะบอล ฯลฯ พอกลับไปบ้าน ก็ปวดเมื่อยไปทั้งตัว และ เป็นแบบนี้ไปหลายวัน … มาดูซิครับว่า เกิดอะไรขึ้นในร่างกายของเรา ปกติกล้ามเนื้อของเรา สามารถทำงานได้ ในขีดความสามารถที่จำกัดประมาณหนึ่ง เพราะ พอเริ่มใช้งาน จะใช้พลังงานสำรองในกล้ามเนื้อ (เหมือนมีแบตเตอรี่พลังงานอยู่ในกล้ามเนื้อ) เป็นการทำงานแบบไม่ใช้ออกซิเจน (anaerobic) … และจากนั้น ก็จะเอาออกซิเจน มาแลกเปลี่ยน เอาของเสียในกล้ามเนื้อออกไป และ เติมพลังงานใหม่เข้ามาให้พร้อมใช้ (เหมือนเสียบปลั๊กไฟฟ้า ชาร์ตแบตเตอรี่) … และ กล้ามเนื้อทุกมัด จะรองรับแรงดึง หรือ การออกแรงได้ประมาณหนึ่ง เพราะในการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อแต่ละครั้ง จะมีการดึงส่วนที่เล็กที่สุดของกล้ามเนื้อง ที่เรียกว่า sarcomere เข้าหากัน เวลา ดึง ก็เกิดการหดตัวของ sarcomere เวลาปล่อย ก็คลายตัว สลับกันอยู่อย่างนี้ … การทำงานของ

-มีความเชื่อว่า เราควรจะมีการล้างลำไส้เป็นระยะ (Detox) ซึ่งที่จริงทางการแพทย์ เวลาจะต้องส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ ก็ต้องมีการล้างลำไส้ให้สะอาด เพื่อให้เวลาส่องกล้องจะได้ไม่ต้องมีอุจจาระมาบดบัง แต่การล้างลำไส้ในทางการแพทย์ เพื่อส่องกล้องตรวจ ใช้การกิน เพื่อล้างลำไส้ ไม่ได้ใช้การสวนล้าง แบบที่มีการปฏิบัติกันอย่างแพร่หลาย … อยากชวนมาทำความเข้าใจ เกี่ยวกับ การสวนล้างลำไส้กันครับ -ปกติ ทางเดินอาหาร ก็เป็นช่องทาง ของอาหารตั้งแต่ กินเข้าไป จนกระทั่งขับถ่ายออกมา เป็นช่องทางที่ต่อเนื่องกัน จาก ปาก หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็กส่วนต้น ลำไส้เล็กส่วนปลาย ลำไส้ใหญ่ และ ทวารหนัก … แต่ละส่วน เมื่ออาหารผ่านไป ก็จะกระบวนการในการบริหารจัดการกับอาหารเหล่านั้น ตั้งแต่ การบดเคี้ยวให้เล็กลงที่ปาก บดย่อยและ เติมน้ำย่อยเพื่อสลายอาหารให้เป็นอนุขนาดเล็กที่กระเพาะอาหาร คลุกเคล้าอาหารกับน้ำดี และดูดซืมสารอาหาร เข้าสู่ร่างกาย ที่ลำไส้เล็ก และ การรวบรวมกากอาหารที่เหลือ เพื่อขับออกมาเป็นอุจจาระ ที่ลำไส้ใหญ่​ … ทั้งหมดนี้ เป็นเรื่องของธรรมชาติครับ … ถ้าเปรียบเทียบ ก็จะเหมือนถนน