การแพทย์

–“เนื้อเย็นใจเต้นตาโต” “ดีใจจนตาลุกวาว” “เวลาในการ์ตูนจะเขียนรูป ที่ตามี วิ้งๆๆ” “ดวงตาเป็นหน้าต่างของดวงใจ” เรื่องเหล่านี้ มีเหตุผลทางการแพทย์พิสูจน์นะครับ -เราเองเวลามองดูคนบางคนแล้วรู้สึกว่า คนนี้สวย คนนี้หล่อจัง…. จนมีคนพยายามหา คอนแทคเลนส์ที่ทำให้ตาโต Big eye มาใส่ เพื่อให้ดูสวย จริงไหม -ที่เรียกว่า ตาโตนั้น หมายถึงส่วนของใจกลางตาดำ เป็นวงโต หรือ ทางการแพทย์ เรียก รูม่านตา (pupil) โต … รูม่านตาของเราเปลี่ยนขนาดได้ เพราะมีกล้ามเนื้อคอยรัดให้รูม่านตาเล็กลง หรือ คลายตัวเพื่อให้รูม่านตาขยายโตขึ้น … รูม่านตา ถูกควบคุมด้วยประสาทสมอง คู่ที่ 3 … หลักการของ รูม่านตา เป็นหลักการที่เรามาใช้ในกล้องถ่ายรูปครับ ในส่วนที่เรียกว่า ชัตเตอร์ ครับ ในที่สว่างมาก รูม่านตาจะเล็ก ข้อดีของรูม่านตาเล็ก คือ เห็นภาพได้ทั่วถึง(ภาษาคนเล่นกล้อง ว่า depth of field กว้าง)

-เรามักจะได้ยินว่า โยคะ แอโรบิค ว่ายน้ำ วิ่ง ไทเก็ก เต้นรำ เป็นการบริหารร่างกาย หรือ การออกกำลังกาย ที่ดี … แต่อยากให้แยกระหว่าง การบริหารร่างกาย กับ การออกกำลังกายสักนิดนึงนะครับ –การบริหารร่างกาย คือ การทำให้ ระบบกล้ามเนื้อประสาท สมอง ต่อมไร้ท่อ และ ประสาทอัตโนมัติ ทำงานสอดประสานกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนการออกกำลังกาย คือ การทำให้ ระบบกล้ามเนื้อประสาท และ ประสาทอัตโนมัติ ทำงานได้อย่างแข็งแรง ทนทาน พร้อมใช้งาน (ซึ่งในนั้นต้องอาสานการทำงานประสานกันด้วย) -เมื่อวิเคราะห์โดยละเอียด จะพบว่า รำไทย ใช้ การทำงานของ กล้ามเนื้อทั้งตัว ท่อนบน เวลาจะจีบ จะฟ้อน จะตั้งวง ต้อง อาศัยการทำงานที่สอดประสานทั้ง คอ บ่า ไหล่ ที่ค่อยๆ ขยับไปตามจังหวะ ส่วนหนึ่ง หดเกร็ง งอเข้า

-อีกหนึ่งการรักษาที่ยากลำบาก นอกจาก AAA (เส้นเลือดแดงใหญ่โป่งพอง) แล้ว คนรู้ว่ายาก คือ การผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ -โรคหัวใจมีหลายชนิด ปัจจุบันเรารู้จักโรคหัวใจขาดเลือด จนเราเรียกติดปากว่าเป็นโรคหัวใจ แต่ในความเป็นจริงยังมีโรคอีกกลุ่มหนึ่ง ที่พบบ่อยในอดีต คือ โรคลิ้นหัวใจ และ ผนังหัวใจผิดปกติ … โรคกลุ่มนี้ เป็นโรคที่สร้างปัญหาให้กับหัวใจ เพราะปกติ หัวใจบีบเลือดเป็นจังหวะ เหมือนคนเข้าแถวขึ้นลิฟท์ …… ห้องบนซ้ายขวาทำงานพร้อมกัน รับเลือดจากทั่วร่างกาย และ จากปอด มารอไว้ ส่งต่อให้ล่างขวา และ ล่างซ้ายพร้อมกัน เพื่อรอให้หัวใจออกแรงบีบเลือดไปปอด และ ไปทั่วร่างกาย พร้อมกัน เหมือนมีวงจร 2 วง ทำงานคู่กันไป โดยมีลิ้นหัวใจ เป็นตัวกั้นให้เลือดทะยอยถูกส่งไปยังจุดที่ต้องการ … คล้ายกับ การจัดคนเข้าลิฟท์ พอเต็มก็ปิด ส่งคนไป พอว่างก็เปิดให้คนเข้า และส่งใหม่ แบบนี้ -ปัญหาโรคหัวใจที่พูดถึงเกี่ยวกับลิ้นหัวใจ คือ ประตูลิฟท์เสีย มีทั้งแบบ เปิดไม่เต็มที่

-สำหรับแพทย์ในยุคที่เรียนจบก่อนปี 2540 ทุกคนจะรู้จักความรุนแรง และ ความยากของการรักษา เส้นเลือดแดงใหญ่โป่งพอง (aortic aneurysm) ซึ่งที่พบบ่อยคือในช่องท้อง หรือ AAA (abdominal aortic aneurysm) ซึ่งผ่าตัดโดยศัลยแพทย์หลอดเลือด และ ในช่องอก หรือลูกผสมช่องท้องและช่องอก ซึ่งต้องอาศัย ศัลยแพทย์ทรวงอกช่วยในการผ่าตัด -การรักษา เส้นเลือดแดงใหญ่โป่งพอง (aortic aneurysm) มีความเสี่ยงสูง อัตราตายระหว่างการรักษาสูงถึง 80% ถ้าเป็นการรักษาตอนที่เส้นเลือดโป่งพองนั้นแตก (ruptured aortic aneurysm) การรักษาในอดีต คือ ศัลยแพทย์ต้องผ่าตัดเข้าไปในช่องท้องหรือช่องอก และ ควบคุมเส้นเลือดส่วนต้นและส่วนปลาย ตัดเส้นเลือดส่วนที่โป่งพองหรือแตกออก และ นำเส้นเลือดเทียมเข้าไปใส่แทนที่ เย็บซ่อมเส้นเลือดเทียมกับเส้นเลือดจริง ทั้ง  2 ด้าน … หากจุดที่โป่งพอง ผ่านจุดเชื่อมต่อของเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงไต หรือ ลำไส้ ต้องต่อเส้นเลือดเทียมเข้ากับเส้นเลือดเหล่านั้นด้วย… ที่เล่ามาทั้งหมดนี้ต้องทำงานแข่งกับเวลาเพราะ ถ้าหากหลุดการไหลเวียนของเลือดเพื่อต่อเส้นเลือด เนื้อเยื่อบริเวณ ขาและลำตัวท่อนล่างจะไม่มีเลือดไปเลี้ยง และเกิดภาวะของเสียคั่ง ซึ่งของเสียจากภาวะขาดเลือด

-เวลาเราได้รับบาดเจ็บ เลือดออก ฟกช้ำ บางทีเราก็ได้ยินคนแนะนำให้ “ประคบเย็น” บางคนก็บอกให้ “ประคบร้อน” สรุปว่าวิธีไหนถูกต้อง และ จะเกิดประโยชน์ –เวลาบาดเจ็บ ไม่ว่าจะมีแผลฉีกขาด หรือ ถูกกระแทก ฟกช้ำ เนื้อเยื่อโดยรอบจะมีปฏิกริยา เพื่อลดความเสียหาย และ เพื่อให้การซ่อมแซมเนื้อเยื่อกลับเข้าสู่ภาวะปกติโดยเร็ว โดยปฏิกริยาของร่างกายเป็นระบบอัตโนมัติ ซึ่งไม่ต้องใช้สมองสั่ง แต่เป็นการสื่อสารกันระหว่าง เซลล์ สารหลั่งจากเซลล์บริเวณใกล้เคียงหรือศูนย์ควบคุมต่างๆ(ต่อมใต้สมอง, ต่อมหมวกไต, ต่อมไทรอยด์ ฯลฯ)และ ระบบประสาทอัตโนมัติ …. สามารถแบ่งเป็นระยะ หรือ ช่วงเวลาคร่าวๆ ได้ 4 ช่วง คือ ระยะเกิดเหตุ ระยะอักเสบ ระยะซ่อมแซม และ ระยะเก็บกวาด –ระยะเกิดเหตุ เป็นส่วนที่จะระงับความเสียหายให้หยุด ไม่เพิ่มขึ้น ผ่านการทำงานของเกร็ดเลือด และกระบวนการการแข็งตัวของเลือด การหดตัวของเส้นเลือด เพื่อยับยั้งไม่ให้เกิดการสูญเสียเลือดหรือสารในร่างกายผ่านรอยแผลที่ฉีกขาด กระบวนการเหล่านี้ ใช้เวลาเป็นนาที ถึง ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับความรุนแรง … แต่ถ้าหากการฉีกขาดนั้นรุนแรง

(167) September 2, 2019 -เชื่อว่าทุกท่านมีประสบการณ์ตรงกับผื่นแพ้ที่คันมาก ต้องเกา … มาดูเบื้องหลังระบบในร่างกายเกี่ยวกับเรื่องนี้กันครับ -เวลาผิวหนังสัมผัสสารที่แพ้ ร่างกายจะมีปฏิกริยาได้ 2 แบบคือ แบบที่ 1 ร่างกายเคยสัมผัสสารนั้นมาก่อน สาร antibody ซึ่งเป็น โปรตีน ที่จดจำสารที่ร่างกายเราแพ้ เมื่อได้พบกับสารที่มาสัมผัส(ซึ่งร่างกายเรารู้ว่าแพ้สารนั้น) จะส่งสัญญาณให้ ทีมป้องกันของร่างกายเข้ามาบริเวณนั้นทันที มีทั้งเม็ดเลือดขาว และ สารป้องกันต่างๆออกมา หนึ่งในนั้นคือ Histamine สาร Histamine จะทำให้เส้นเลือดขยายตัว เพื่อเปิดช่องให้ระบบป้องกันในร่างกายเดินทางมาถึงที่เกิดเหตุได้ง่าย ผิวหนังบริเวณที่เกิดเหตุจะเป็นผื่นแดง เพราะมีเส้นเลือดขยายตัว ขณะเดียวกัน จะมีสารที่ระคายเส้นประสาทบริเวณนั้น (อาการเจ็บอย่างอ่อน) เกิดเป็นอาการคันขึ้นครับ -ปฏิกริยาประเภทที่ 2 อาจจะไม่ได้เกิดจากเราเคยสัมผัสกับสารนั้นมาก่อน แต่เป็นสารที่ทำอันตรายต่อเยื่อบุผิวหนัง (ระคาย) สารเหล่านั้น จะกระตุ้น ส่วนของการซ่อมแซมผิวหนังของร่างกายเราให้ทำงาน ซึ่งหนึ่งในวงจรของการระดมพลเพื่อการซ่อมแซม ก็จะมีการหลั่ง Histamine เช่นกัน เพื่อเปิดช่องทางให้กาลำเลียงเซลล์ที่จะซ่อมแซมเข้าพื้นที่ได้สะดวก และ มีสารที่ทำให้เกิดอาการเจ็บอย่างอ่อน ซึ่งก็คือ อาการคัน