-โรค หรือ ภาวะ หมอนรองกระดูกทับเส้น(ประสาท) หรือ Sciatica เป็นภาวะที่ คนไข้ ได้ยินหมอ เรียกขานแบบนั้น กันมานาน และ เป็นที่ได้ยินได้รู้จักกันแพร่หลาย … อาการที่ชัด คือ ปวดร้าวจากเอว ลง สะโพก ลงไปถึงปลายเท้า และ จะเป็นมากขึ้น เวลา ยกขาขึ้นเหยียดตรง สูงจากแนวราบเกิน 15 องคา อาการจะปวดมากจนทนไม่ได้… ที่เรียกชื่อทางภาษาอังกฤษ ว่า Sciatica ก็คือ อาการของเส้นประสาทขนาดใหญ่ ที่ไปเลี้ยงที่ ขาทั้งข้าง มีชื่อว่า Sciatic nerve หรือเส้นประสาท Sciatic … อาการของ หมอนรองกระดูกทับเส้นฯ ก็คือ ทับเส้นประสาท Sciatic นั่นเอง
–ธรรมชาติ ของร่างกาย สร้างให้ ทางเดิน หรือ ทางเชื่อมของเส้นประสาท จากไขสันหลัง ไปจนถึงปลายเท้า มีพื้นที่กว้างเพียงพอที่จะไม่ถูก กด เบียด ทับ หรือ ระคายเคือง มีพื้นที่ และ ความยืดหยุ่น ไม่ว่า เราจะอยู่ในท่านั่ง ท่านอน ท่าเดิน ท่ายืน งอขา หรือ เหยียดขา ดังนั้น ในภาวะปกติ เราจึง ใช้งาน ร่างกายของเราได้โดยไม่มีอาการเจ็บปวด
-เส้นประสาท Sciatic และ เส้นประสาทอื่นๆ ที่ ออกจากไขสันหลัง จะ ออกมาตามช่องระหว่างข้อต่อกระดูกสันหลังที่ซ้อนๆกัน เหมือน ลูกประคำ โดยระหว่าง ข้อต่อของกระดูกแต่ละข้อนั้น จะมีกระดูกอ่อน คั่นอยู่ เหมือน เบาะกันกระแทก ซึ่งเราเรียกว่า “หมอนรองกระดูก” หมอนรองกระดูกนี้ มี ความยืดหยุ่น และ แข็งแรง ผสมผสานระหว่าง กระดูกอ่อนและเส้นเอ็น จึงสามารถรับแรงกด แรงกระแทก และ คืนรูปได้ ทำหน้าที่ไม่ให้ ช่องว่างระหว่างกระดูกสันหลังแคบเกินไป เส้นประสาทมีพื้นที่กว้างพอที่จะไม่ถูกกดทับ
–หมอนรองกระดูกสันหลัง มีความหนามากทางด้านหน้า และ แข็งแรงมากกว่าขอบหมอนรองกระดูกทางด้านหลัง และ กล้ามเนื้อที่ยึดกระดูกสันหลังให้ตั้งตรง หรือ โค้งงอได้ ส่วนใหญ่อยู่ทางด้านหลัง เพราะทางด้านหน้า เป็นช่องท้อง มีแต่ กล้ามเนื้อหน้าท้อง และ กล้ามเนื้อจำนวนไม่มาก คอยพยุงอยู่ ดังนั้น ในการเคลื่อนไหว หาก มีการออกแรงยกของหนักๆ แรงดึงจากกล้ามเนื้อจำนวนมากด้านหลัง จะกดไปที่หมอนรองกระดูก และ หมอนรองกระดูกด้านหลังซึ่งมีผนังด้านหลังที่อ่อนกว่า อาจจะถูกกด จนแตก หรือ ปริได้ … กรณีถ้าแตกออก สารในหมอนรองกระดูก จะไหลออกมาเบียดไขสันหลังและเส้นประสาท อาการปวด จะเป็นมาก ปวดตลอดเวลา อาจจะมีอาการชา หรือ กล้ามเนื้ออ่อนแรงร่วมด้วย จำเป็นต้องรับการรักษาอย่างเร่งด่วน
-ส่วนในกรณีที่ ความผิดปกติไม่มาก พังผืด หมอนรองกระดูก แค่ ปริ ออก อาการปวด จะเป็นพักๆ และ เป็นมากขึ้น เวลาที่เหยียดขาตรงหรือ ก้มโค้ง เพราะกล้ามเนื้อหลัง จาก กดไปที่หมอนรองกระดูก และ ทำให้ส่วนที่พังผืดมีรองปริ ปลิ้นออกมาเบียด ไขสันหลังและเส้นประสาท ซึ่งหมอนรองกระดูกที่ปริ มักจะเป็นข้างใดข้างหนึ่ง อาการปวดขาจึงมักจะเป็นข้างเดียว
-ในกรณีที่ หมอนรองกระดูกทับเส้นที่ มีความผิดปกติ แค่ ปริ และ ยื่นมาเบียดเส้นประสารท เป็นครั้งคราว อาจจะสามารถรักษาได้ โดยยังไม่ต้องผ่าตัด เมื่อทำให้กล้ามเนื้อด้านหลังที่ตึงจนเพิ่มแรงกดที่หมอนรองกระดูกคลายตัว ไม่หดเกร็ง การกดของหมอนรองกระดูกจะลดลง อาการปวดจะทุเลา และ เมื่อ กล้ามเนื้อหลัง แข็งแรง สมดุลกันกับกล้ามเนื้อด้านหน้า แรงกดเบียดจะหายไป และ เมื่อร่างกายเข้าสู่กระบวนการซ่อมแซม จนพังผืดของหมอนรองกระดูกแข็งแรง ก็อาจจะหายเป็นปกติ โดยไม่ต้องผ่าตัด
-ยังมีอีกหลาย สภาวะที่ มีการกดเบียดเส้นประสารท Sciatic ทำให้มีอาการคล้ายกัน แต่ไม่ได้ เกิดความผิดปกติ ที่หมอนรองกระดูก .. จะเล่าให้ฟังในตอนถัดไปครับ