-เวลาแพทย์สั่งให้มีการตรวจพิเศษ ด้วยการเอกซเรย์ บางครั้ง จะถามประวัติโรคไต หรือ ขอให้มีการตรวจเลือดการทำงานของไต ก่อน จะสั่งการตรวจด้วยการเอกซเรย์ ร่วมกับการฉีดสี ไม่ว่า จะเป็นการทำ CT scan , หรือ MRI…. มาดูเหตุผลกันครับ ว่า ทำไมเวลาฉีดสี ต้องตรวจการทำงานของไตด้วย
-ในการให้การวินิจฉัยโรค ด้วยการ เอกซเรย์ แสงเอกซเรย์ จะไม่สามารถวิ่งผ่าน โลหะหนัก หรือ สารที่มีเลขอะตอมสูงๆ High Atomic Number (Z) เพราะว่า สารเหล่านั้น สามารถ หยุดแสงเอกซเรย์ ไม่ให้ผ่านไปได้ ซึ่ง สารที่ใช้ในการฉีดสี หรือ เรียกกันว่า สารทึบรังสี ที่นิยม ใช้กัน ได้แก่ Iodine, barium, gadolinium
-วิธีการใช้สารทึบรังสี ช่วยในการวินิจฉัย มีการทำหลายแบบ เช่น 1) สวนเข้าไปในลำไส้ เพื่อดูว่า มีลำไส้อุดตัน หรือ มีเนื้องอกในลำไส้หรือไม่, หรือ 2) ฉีดสารทึบรังสีเข้าไปในเส้นเลือด และ รอให้ สารทึบรังสีขับออกทางปัสสาวะ และ ดู ทางเดินปัสสาวะตั้งแต่ กรวยไต ท่อไต และ กระเพาะปัสสาวะ, หรือ 3) ฉีดเข้าเส้นเลือด ร่วมกับ การทำ CT scan เพื่อดูความแตกต่าง ก่อน ฉีดสารทึบรังสี กับ หลังฉีดสารทึบรังสี จะสามารถมองเห็น บริเวณที่มีเลือดไปเลี้ยงมากกว่า ปกติ เช่นก้อนมะเร็ง, หรือ 4) ฉีดสารทึบรังสีหลังจาก สอดสายเข้าเส้นเลือด เพื่อดูว่า เส้นเลือดตีบ หรือ ตันที่บริเวณใด เช่น การสวนหัวใจ หรือ ฉีดสีเพื่อดูเส้นเลือดใหญ่ในช่องท้อง
-ซึ่ง การฉีดสารทึบรังสี บางครั้ง ต้องใช้ สารทึบรังสี จำนวนมาก และ สารเหล่านี้ ส่วนใหญ่ จะถูกขับออกทางปัสสาวะ และ ด้วยความที่เป็นสารกลุ่มโลหะหนัก จึงมีผลต่อการทำงานของไต 1) ในผู้ป่วย ที่มีการทำงานของไตไม่ดี หรือ อยู่ในภาวะความดันโลหิตต่ำ หรือ ช็อค อาจจะทำให้ ไตวาย หรือหยุดทำงาน หรือ อาจจะมีผลระยะยาวได้ นอกจากนี้ 2) ยังมีคนที่แพ้สารทึบรังสี เกิดอาการเหมือนแพ้ยา หรือ แพ้เลือด (anaphylaxis) ซึ่ง รุนแรงถึงชีวิต หากตรวจพบหรือ รักษาไม่ทัน นอกจากนี้ 3) ในการฉีดสารทึบรังสี ปริมาณมาก หากมีการรั่วไหลออกจากเส้นเลือด และ ค้างอยู่ที่ใต้ผิวหนัง อาจจะทำให้ผิวหนังบริเวณนั้น เสียหาย เน่าตายได้ และ 4) ในการใช้สารรังสีที่มีส่วนประกอบของ ไอโอดีน อาจจะทำให้มีปริมาณไอโอดีน ดูดซึมเข้ากระแสเลือดจำนวนมากในเวลาอันสั้น กระตุ้นให้ต่อมไทรอยด์ ผลิตฮอร์โมนออกมามากกว่าปกติ เกิดภาวะไทรอยด์เป็นพิษได้
-การใช้สารรังสี มีประโยชน์ในการช่วยวินิจฉัยโรค แต่ ก็มีอันตราย ดังนั้น แพทย์จะสั่งการตรวจด้วยสารทึบรังสีเมื่อจำเป็นและมีข้อบ่งชี้ อีกทั้ง จะต้องคอยระวังปัญหากับไต ซึ่งหากเป็นแล้ว ไตวาย จะเป็นเรื่องใหญ่มาก จึงจำเป็นต้องมีการซักประวัติการแพ้ และ ตรวจการทำงานของไต ร่วมด้วยเสมอ ครับ